New Zealand mosque beitu dam chhung tang turin hrem
New Zealand-a Chirstchurch khuaa mosque pahniha ṭawngṭaina hun hmang laite silaia bei a, mi 51 kaphlumtu Brenton Tarrant chu chhuah lailawk pawh awm loa damchhung tang tura hrem a ni.
Kum 29 mi, Australian Brenton Tarrant hian kum 2019, March 15 khan mosque pahnih hi a bei a, an ṭawngṭaina hmun chu silai nena luhchilhin a pawng kah a ni. Mosque a beih lai hi a Facabook-ah live-in a tichhuak bawk. He pawikhawihna thleng vang hian tualthah thubuai 51, mi thah tuma puhna thubuai 40 leh firfiaka chetna thlena puhna thubuai pakhat siamsak a ni.
High Court judge Cameron Mander chuan nimina kha Tarrant hremna hi tichhuakin, dam chhung tang tura hremna chu a la tawk lo hial a ni a ti a, Tarrant hian a thiltih rapthlak tak avanga a inchhir thu pawh hi a tilang lo tih a sawi. Parole pawh awm loa dam chhung tang tura hremna chu tualthattu rapthlak berte chauh pek an ni, a ti.
Prosecurtor-te chuan Tarrant hian a pawikhawihna thlen hi a hma aṭangin a lo duang lawk tawh tih an sawi a, New Zealand-a pem lutte tihṭhaih leh vau zam a duh niin an sawi. Court-in hremna a tihchhuah hian Tarrant pawh hi a awm a, hremna an pek chu a hnial zui dawn lo tih a sawi a, a hmelah danglamna engmah a lang lo nia sawi a ni.
Prime minister Jacinda Ardern chuan Tarrant hremna na tak pek a ni chu a lawm thu sawiin, "March 15-a pawikhawihna rapthlak tak thleng avanga mi tam tak natna kha a la dam mai dawn lo a, he pawikhawihtu hming pawh hi kan lam nawn a ngaih tawh loh ka beisei. Damchhung tan tir hi a phu a ni," a ti.
Christchurch-a pawikhawihna thlen dan
Kum 2019, March 15 khan Brenton Tarrant hian Christchurch khuaa Al Noor mosque chu a silai lena luhchilhin ṭawngṭaite chu a pawng kah a, a hnuah a car-a silai dang a dah chu lain, mosque-ah lut lehin a chhunga awmte chu a kap zui leh a ni. He mosque a beih lai hi headcam a vuah hmangin a Facebook-ah a live a ni.
Al Noor mosque a beih hnu hian Linwood Islamic Centre a pan a, pawna lo awm mi pahnih chu kapin tukverh a kap bawk. In chhunga awm pakhat chu rawn tlanchhuakin pawikhawihtu shotgun pakhat chu a rawn laksak a, hemi hnu hian Tarrant hi a tlanchhia a, police officer pahnihin umzuiin an man a ni. Man a nih hnuah Tarrant chuan mosque hi a beih hnuah hal a tum tih a sawi.
Pawikhawihtu Brenton Tarrant
Kum 29 mi, mingo dah chungnun duhtu zinga mi, Brenton Tarrant hi Australia prime minister Scott Morrison chuan 'extremist, right-wing terrorist' tiin a sawi.
Australia-a New South Wales-a piang niin, a pa chu bawlhhlawh paihtu a ni a, a nu zirtirtu a ni. Kum 2010 khan a pain a thihsan a, hemi hnu hian Tarrant pawh a hna aṭanga bangin, Asia leh Europe-ah a zin kual a ni. A zinkualna aṭang hian a nunphung leh a ziate hi a thlak danglam ta niin a pi chuan a sawi.
Kum 2017-ah New Zealand-ah lutin a khawsa zui a, Muslim ho beih dan tur hi a ruahman lawk a ni. Mosque a beih hma hian pawikhawihna thlen a tum dan hi online-ah phek 74 zeta chhah, 'manifesto' a tih chu a post a ni.
New Zealand sorkar a nghawng
New Zealand-a pawikhawihna rapthlak thleng hian vang hian sorkar chuan gun laws a siamṭha nghal a ni. Mosque beih anih aṭanga thla khat pawh a liam hmain, Parliament chuan military-style semi-automatic weapon leh a part-te kawl khapna dan chu a pass nghal. Vote laknaah dan siamṭhat thlawp lamah vote 119 tlain, a duh lo lamah vote khat chiah a tla.
Sorkar chuan gun laws siamṭhata silai kawl a khap tharte hi sorkara thehlut vek turin a ti a, heng silai neitute hi an silai man pek letna turin buy-back scheme a siam nghal bawk a ni.