
Israel-in Oct 7-a Hamas beihna champha hriatrengna hun hmang
Palestinian firfiak pawl, Hamas-in October 7, 2023-a Israel chhim lam an beih champha vawi khatna, nimin Thawhṭanni khan Israel ram hmun hrang hrangah hriatrengna hun hman a ni. Hamas kuta thite hriatrengna atan ram pumah siren tih rik niin, minute khat ngawi rengin hun an hmang.
Jerusalem leh Israel chhim lamah chuan an ram huna zing dar 6:29, Hamas ten nikuma rocket hmanga Israel an beih ṭan hunah hriatrengna hun hi hman ṭan a ni. Hamas te beihna vang hian mi 1,200 vel an thi a, mi 250 manin Gaza-ah an hreng zui a ni.
October 7,2023-a Hamas ten mi 360 that a, mi eng emaw zat an manna, music festival neihna hmuna hriatrengna inkhawm buatsaih chu Israel president Isaac Herzog chuan a kaihruai a ni. Herzog chuan, "Ruk bo te, thah te, pawngsual leh kut tuar te kan hre reng dawn a ni. Hemi rual hian he ni hi kan chak tharna ni leh kan inlungrualna ni tur a ni," a ti.
Palestinian firfiakte hian Israel an beihna champhaah hian pawi khawihna an thlen leh hlauhthawn a nih avangin ram pumah venhimna lam pawh uluk taka kalpuiin, security force-te pawh inralring rengin an awm.
Hamas firfiakte hian October 7, 2023 khan Israel chhim lam chu bei thutin, rocket tam tham tak a kah luh bakah ramri kaltlangin Gaza bul khuate an bei a, civil mi tam tak an that a ni. Hemi ni hian Israel hi rocket 2,000 velin an kap nia sawi a ni. Israel prime minister Benjamin Netanyahu cuan Hamas lakah indo a puang nghal a, Hamas laka beihpui thlak lian ber chu an kalpui zui ta a ni.
PM in kawtah Hamas mi man chhungte pungkhawm

Hamas hoin Israel an beih ṭuma an man chhungte leh mi dang 300 vel chu nimin khan Jerusalem-a prime minister Benjamin Netanyahu-a chenna kawta kalkhawmin, an chhungte thlalakte an keng lang.
Pungkhawmte chuan October 7 chu Hamas mi thah takte sunna ni a ni tih an hriatreng rualin, an mi hren mekte hruai kir turin beiseina a la awm reng tih an sawi. Hamas hian an mi man zinga ṭhenkhat chu an chhuah tawh a, ṭhenkhat erawh an thi tawh nia rin a ni bawk a, tunah hian mi 101 vel an la hreng nia sawi a ni.
Prime Minister chenna kawta kalkhawmte chuan, Hamas ho kuta awm mekte chuan October 7 a la ni reng a ni tiin, "Englai pawhin kan chhanchhuah beiseiin an la ṭawngṭai reng a, in lamah an haw thei tawh dawn a, an mangchhia hrehawm tak chu a tawp ta e tia hrilh hun an nghak reng a ni," an ti.
Kum khat chhungin Israel-in ṭum 40,000 Hamas ho hmun a bei

Israel chuan October 7,2023-a Hamas in an ram a beihna hi na takin a chhang let nghal a, nimin thleng khan a la bei chhunzawm reng a ni. Phuba a laknaah hian kum khat chhungin Gaza Strip-a Hamas ho hmun chu ṭum 40,000 chuang an kap hman.
Hamas beihna chhang leta beihpui an thlaknaah, Israel sipaite chuan kum khat chhungin Hamas leiverh 4,700 hmu chhuakin, rocket an kah chhuahna hmun 1,000 chuang an tih chhiatsak tawh bawk.
Nikum October 7 aṭang khan Hamas nena an inbeihnaah Israel sipai 726 an thi tawh. Sipai hliam hi nimin thleng khan mi 4,576 an awm tawh niin an tarlang.
Gaza Strip-a indona kalpui a nih aṭangin Israel hian sipai pangngai bakah reservist nuai 3 a lak belh tawh a, heng zinga 82% chu mipa niin hmeichhia 18% an awm bawk a, an zinga a zahve dawn hi kum 20-29 inkar an ni.
Kum khat chhung hian Gaza Strip aṭangin Israel lamah rocket 13,2000 kah a ni a, hei bakah Hamas thlawptuten Lebanon aṭangin rocket 12,400, Syria aṭangin rocket 60, Yemen aṭangin rocket 180 leh Iran aṭangin rocket 400 chu Israel beihna atan kah a ni bawk.
US-in Israel sipai puihna atan USD tld 17.9 seng tawh

Hamas-ten Israel an beih avanga Gaza Strip-a Israel-Hamas indona a thlen hnuah, US chuan Israel sipaite puihna turin USD tld 17.9 vel a seng tawh.
Brown University-in Costs of War project report, Israel-in beih a tawh kum khatna champhaa a tih chhuahah hei hi tarlan a ni. Israel sipai puihna tura sum ṭhahnem tak a sen bakah, Middle East-a US military operation neihna atan USD tld 4.86 a sen belh bawk niin a tarlang. Hei hian Yemen helpawl, Houthis ten sumdawng lawng lian an beihte chhan letna atana a senso pawh a tel a ni.
US sem sen zat hi Havard-a John F. Kennedy School of Government-a professor, Linda J.Bilmes bakah researcher William D. Hartung leh Stephen Semler ten an chhut a ni. Bilmes hian September 11,2001-a US beih a nih hnua US-in indona a sum senral pawh a lo chhut tawh a ni.
October 7, 2023 aṭanga Israel puihna atana USD tld 17.9 a senral hi US-in kum khat chhunga Israel sipai puihna tura a la sen tam ber ṭum a ni. Kum 1979-a US hmalaknaa peace treaty ziahah, kumtin Israel leh Egypt sipaite puihna pek ho a lo tiam tawh a, president hlui Barack Obama kaihhruai sorkarah khan kum 2028 thleng chu kum khata Israel sipaite puihna tura sem sen tur hi USD tld 3.8 ah a bithliah.
Nikuma Hamas ten Israel an beih lai khan Middle East-ah US sipai hi 34,000 vel an awm a, tuna hian sipai hi 43,000 vel an dah tawh nia sawi a ni.