G7 summit zawh a ni ta

Khawvel ram thiltithei pa­sarih, G7 te'n Germany-a ni hnih awh summit an neih chu nimin khan an zo a, he summit-ah hian Ukraine tualchhung buaina thleng mek te, khawvel sik leh sa danglam chak chungchang te, Greek economy leh khawvel himna tiderthawng thei thil hrang hrang te an sawiho.

Tun ṭum summit-ah hian Ukraine tualchhung buainaa Russia inrawlh vangin Russia President Vladimir Putin chu a vawi thumna atan a tel phalsak a ni lo. G7 ram hruaitute chuan Russia chu Ukraine buaina a inrawlh chhunzawm zel a nih chuan Russia ram hrekna na zawk siamah an vau nghal bawk. G7-ah hian Canada, France, Germany, Italy, Japan, United Kingdom leh United States an tel a ni.

G7 ram hruaitute hian ṭum danga an tih ngai loh angin kumin summit-ah hian helpawlte'n an tihbuai mek ram hruaitute an sawm a, an zingah hian Nigeria leh Iraq ram hruaitute pawh an tel.

Iraq Prime Minister Haider al-abbadi chu an ram chhunga Islamic State (IS) firfiakte laka beihpui a thlaknaa US kaihhruai ṭangrual pawlte'n an puih dante sawi tura sawm a ni. Abbadi hian a hranin US President Barack Obama pawh a kawm a, IS laka Iraq-in ram a hlohte lakir leh tura an beihnaa US-in an puih dante an sawidun.

Nigeria President thar, Muhammadu Huhari pawhin kum 2009 aṭanga an rama pawikhawihna hrang hrang thlentu, Boko Haram helpawl beihletna kawnga pui turin G7 hruaitute a ngen. Boko Haram-te pawikhawihna avanga hian mi 15,000 chuangin an thihphah tawh tiin a sawi.

Paris-ah UN climate summit neih ni dawn mah se, G7 summit-ah hian lo sawi lawk a ni bawk. G7 ram hruaitute chuan khawvela greenhouse gas tihchhuah zat chu tihtlem a ngaih tawh thute an sawi a, vur tlang tuiral chak dan te, hei hian sea level tisangin thlipui na tak tak leh tuilian a thlen dante an sawiho bawk.

Leiba avanga buai mek, Greece ram harsatna tawh chungchangte pawh sawiho a ni a, Germany Chancellor Angela Merkel chuan Greece ram buaina chingfel tur hian hun an ngah tawh lo tih a sawi. Hetihlai hiansum puktirtu tur- IMF, European Union leh European Central Bank-te chu leiba lak aṭanga Greece a inkhaichhuah a, a ram sum dinhmun siamṭhatna tura dollar tluklehdingawn 8 a mamawh pek tur chungchangah thla nga chhung Greece sorkar nen an inbe tawh a, inremna an la siam thei lo.