Covid-19 hri donaah China leh WHO che muang lutukah puh

World Health Organisation (WHO) in kum 2020, May thlaa a din, Independent Panel for Pandemic Preparedness and Response chuan khawvela hripui leng, Covid-19 hri chu a len ṭantirah a darh tur venna kawnga che muang lutukah China leh WHO a puh. 

Independent co-chairman ah hian New Zealand prime minister hlui Helen Clark leh Liberia pre­sident hlui Ellen Johnson Sirleaf-te dah an ni. Thawhṭanni khan panel hian report tichhuakin, hri len ṭan tirh lam hian hri darh tur venna kawnga hmalakna a fuh tawk loh thu a sawi. 

China chu na taka sawiselin, panel chuan nikum January thla khan China chu hri darh tur venna atan hian na zawka hma la tur a ni, a ti. Covid-19 hri hi kum 2019, De­cember thla tawp lam khan Wuhan khawpuiah hmuh hmasak ber a ni a, he hripui vang hian khawvel pumah mi maktaduai hnih chuangin nunna an chan tawh a ni. 

Panel chuan hri len ṭan aṭangin hri kai zat chungchanga report chu a dik tawk lo niin a sawi a, ram hrang hrangah pawh a tir lamah hian report aiin hri kai tak hi an tam zawk a ni, a ti. Hetianga thil thup ṭhen awm vang hian khawvel pumah hi a darh phah zual niin a sawi. 

Report-ah hian WHO pawh hri leng chungchangah a hma lak danah a sawisel bawk. UN  health agency hian hri leng chungchang avangin January 22, 2020-ah emergency meeting a ko chauh a, hemi ṭum pawh hian committee chuan Public Health Emergency of International Concern (PHEIC) puan rawtna chu a remti lo a, a hnu kar khatah an puang thei chauh a ni, a ti. "Engvangin nge committee kha January chawhkar thumnaah an imhmuhkhawm chauh a, engvangin nge an inhmuhkhawm hmasakah khan PHEIC puan an remtih tlan theih loh chhan hi a chiang lo a ni," tiin report chuan a tarlang. 

WHO chuan hri leng chung­changah mipuite fimkhur turin a chah hma tawk lo a, symptom nei kher lo pawhin an kai darh thei a ni tihte pawh mipuite a hrilh hre har a ni, a ti. Covid-19 hri leng chungchangah hian WHO hian a hma pawhin sawisel a lo tawk fo tawh a, hri darh tur laka invenna tura hmalakna kawngah a che muang lutuk nia puh a ni fo. US President kalchhuak tur, Donald Trump phei chuan hri leng chungchangah WHO chu China-in a duh dan ang anga a thunun theih niin a puh phah hial.