INF aṭangin US a inhnukdawk Cold War kan hmu leh dawn em?

United State chuan Inter­mediate-Range Nuclear Forces (INF) aṭanga a inhnuhdawh thu a puang chiang ta. Hei hian ralthuam siamna kawnga inumna a tihthar leh hlau an tam hle.   

Kumin kumtir lamah khan US leh Nato chuan Russia chu INF bawhchhiaah puhin, cruise missile thar siam chhuakah an puh a, mahse hei hi Moscow chuan a pha thung. Hetichung hian US chuan a finfiahna an nei tih sawiin, Russia chuan 9M729 missile (Nato lamin SSC-8 an tih) eng emaw zat chu an siamchhuak niin an puh tho a, hei hi Nato-a a thawhpuite pawhin an pawmpui a ni.

Zirtawpnia INF aṭanga an inhnuhdawh thu an puan pawh hian US Secretary of State Mike Pompeo chuan Russia chu he inremna tihchhiatna kawngah hian a mawhphurtuah a puh a ni. "Nato-a kan thawhpuite min thlawpnain, United States chuan treaty chu an titawp ta a ni," tiin a sawi.

Hemi hnu hian Russia foreign ministry pawhin INF treaty chu thil thi tawh a nih thu an puang ve nghal bawk.

A inmungna a rei tawh
INF treaty aṭanga US a in­hnuk­dawk hi mi tam tak chuan mak an ti hran lo mai thei. US president Donald Trump chuan February thla daih tawh khan August 2 hma ngeia Russia chu a inthunun a nih loh chuan treaty aṭang hian an inhnukdawk ang tiin a lo sawi tawh. August 2 a lo thleng a, US chuan an inhnuhdawh thu hi an puang ta a ni.

Nato Secretary General Jens Stoltenberg pawhin thla hmasa khan INF treaty chu hnawl a nih ṭan tawh thu a sawi tawh a, chu chu thil lak thutak tur tak a ni, a ti hial. INF tel lo khawvel hmachhawn tura inpeih a hun tawh thute pawh a lo sawi tawh bawk.

Mi thiamten an hlauhthawng
Inremna tihtawp vang hian US, Russia leh China chu ralthuam siam kawngah nasa takin an intlansiak ang tih mithiamte chuan an hlau hle a, Russian military analyst Pavel Felgenhauer chuan ,"Treaty a tawp ta bawk a, ralthuam thar siamchhuah kan hmu nual tawh dawn a ni. Russia pawh an inpeih tawh hle a ni," a ti.  

UN Secretary General thukhawhchang
United Nations Secretary General Antonio Guterres chuan inremna tihtawp chu, 'Nuclear war dangtu hlu tak' kan hlauh ta, tiin a sawi. Ballistic missile-in hlauhthawnna a thlen chu a tiziaawm dawn lo mai ni loin, a tizual dawn hle tih sawi bawkin,  international arms control lama inremna zawng turin mawhphurtute chu a ngen.