
Covid-19 : Delta variant Khuahkhirhna tur siam thar
Ram hrang hrangte chuan Covid-19 hri zinga darh chak leh inkaidarh awlsam tak, Delta variant darh zel tur venna atan khuahkhirhna dan an siam thar leh mek. He variant vang hian ram tam tak chuan hri len hmaa an nunphung pangngai zawh an tumnaah harsatna lian tak an hmachhawn chho leh mek a ni.
Ram hausa, vaccine semchhuah ṭhatnaah chuan hri kai zat an tlahniam tawh hle a, mahse Delta variant rawn darh thar leh hian hlauhthawnna a thlen mek.
"Delta variant darh thar leh vang hian ngaihṭhat lohna a awm chho mek. Delta hi hri leng hmuhchhuah zinga inkaichhawn awlsam ber a la ni a, ram 85 velah he hri hi hmuhchhuah a ni tawh a, vaccine la lo zingah a darh chak a ni," tiin World Health Organization (WHO) chief Tedros Adhanom Ghebreyesus chuan a sawi.
Bangladesh rama thuneitu chuan variant thar laka invenna atan vawiin aṭangin lockdown a puang leh dawn a, office-te chu kar khat chhung khar an ni dawn a, medical kaihhnawih thil chauh vei vah phalna pek an ni.
Australia khawpui lian ber Sydney-ah chuan kar hnih chhung lockdown an puang tawh a, nitin mamawh phur tih loh zawngte chu mahni ina inkhung turin thuchhuah an siam.Sydney-a inkaihhruaina siam thar hian mi maktaduai nga vel a huam a, khawpui hnaiha cheng mi sang chuang pawh a huam tel ang.
Australia leh ṭhenawm ramah hri hi hi a darh leh mek nia sawiin, New Zealand pawhin khualzin lutte chu ni thum chhung an quarantine tawh dawn tih an sawi.
Indonesia president Joko Widodo chuan an ram mi maktaduai 270 te chuan dinhmun khirh tak an hmachhawn mek tih sawiin, hri leng do hneh dan tur ruahmanna thar siam vat a tum thu a sawi. Inrinni khan Indonesia-ah hri kai thar 21,000 hmuhchhuah an ni a, ni khata hri kai hmuhchhuah tam ber ni a thleng.
Kumin April thlaa India rama hmuhchhuah, Delta variant inkaichhawn awlsam tak hi mipui 80% aia tamin vaccine an lak loh chuan khuahkhirh a harsat tur thu mithiamte chuan an sawi. United Kingdom-a hri kai hmuhchhuah thar zinga 90% chuan Delta variant hi an kai a, United States-ah pawh hri kai thar zinga 30% chu Delta variant kai hi an ni bawk.
European scientist-te chuan kum 2019-a UK-a coronavirus hri inthlak danglam hmuh chhuah, Alpha variant (B.1.1.7) aiin Delta variant hi 40% - 60% velin inkaichhawn a awlsam zawk niin an chhut.
"Mipui zingah kai an tam zawk a, a darh chak zawk bawk a ni. India ramah kan hmu tawh a, Australia, Indonesia leh UK-ah kan hmu leh mek a ni. Europe ram zingah a darh zel kan ring a, chutiang bawkin America ram pawh a kankai zel kan ring. He hri hian natna nasa zawk a thlen em tih erawh kan la finfiah lo. Mahse hri dang kan hmuchhuah belh a nih chuan damdawi-in panpui ngai an awm belh zel ang," tiin Dr Annelies Wilder Smith, London School of Hygiene and Tropical Medicine vaccinologist chuan a sawi.
Expert-te chuan Delta variant hi hri chi dang aiin a darh chakin kai a awlsam niin an sawi a, vaccine pawh a thawk chak lo deuh a, mahse dose la kimah erawh chuan a rintlak tawk tho niin an sawi.
Khawvel ram hrang hrang zinga vaccination campaign hlawhtling bera sawi, Israel ramah chuan pawn chhuahnaa mask vuahna tur thupek tihtawp a nih hnuah hri kai hi an pung chho leh a, hei pawh hi Delta variant vang nia sawi a ni. Israel-ah hian ni li chhung nitin hri kai thar 100 chuang an awm leh tak avangin health ministry pawhin mask vuahna thupek a thlahdul tawh chu a sut leh tawh a ni.
Russia ramah pawh hri kai thar an pun chhoh leh avangin kar liam ta khan khawpui ṭhenkhat, a bikin Saint Petersburg-ah khuahkhirhna an tikhauh leh tawh bawk.
Finland chuan Saint Petersburg-a Euro 2020 inkhel ena kal, football fan zingah hri kai thar 120 hmuh chhuah an ni tawh tih a sawi a, an la pun zel a rinawm niin an sawi bawk.
Africa Centres for Disease Control and Prevention chuan Africa ram 12-ah Delta variant vang hian hri kai an pung leh nasa a, damdawi-ina dah luh ngai pawh an tam niin a sawi. WHO chuan Arican mipui zinga vaccine dose kima la hi 1% chauh an la awm tih a sawi.
Scientist-te chuan August thlaa European Union rama hri kai thar hmuhchhuah zinga 90% chu Delta variant vang a ni dawn tih an sawi a, mahse hetichung hian ram eng emaw zat chuan khuahkhirhna an thlahdul mek thung.