Chhawmdawl hna thawktute manah Myanmar sipaite puh

Human rights groups chuan Myanmar sipaite chu an ram khawchhak lam, Kareeni state-ah chhawmdawl hna thawktute man a, mipuite hnena ei tur sem tura an dahṭhatte tihchhiatsakah an puh.

Fortify Rights chuan nimina report a tihchhuahah hemi chungchang hi tarlangin, Myanmar sipaite chuan kumin February 1-a civil sorkar thuneihna an hnehchhuh hnu aṭang khan Karenni state-ah chhawmdawl hna thawktu 14 a man tawh a ni, a ti.

Tualchhung buaina a thlen hnua himna zawnga tlanchhiate leh chhawmdawl hna thawktu hrang hrangte an kawmna aṭangin, sipaite chuan civil mite thil neihte bakah ei tur, damdawi leh mipuite hnena chhawmdawlna sem tur thil dangte chu sipaite hian an tihchhiat sakin, an halsak bawk niin a sawi. "Tualchhung buaina thlen mek laia chhawmdawlna pek tur lo dan sak te, chhawmdawl hna thawktute lo beihte hi war crime dik tak a ni, tiin Fortify Rights-a regional director Ismail Wolff chuan a sawi.

Myanmar khawchhak lamah hian sipaiten thuneihna an chan hnua sipai rorelna dodal leh bei let tura civil mite din, People's Defence Force leh Myanmar sipaite hi an inbei nasa hle a, inbeihna thleng vang hian tualchhung mi nuai khat chuang chu hmun him lam panin an tlanchhe tawh a ni. Heng harsatna tawk mipuite chhawmdawl lam aiin, sipaite an chanvo chan turte lo dansak tumin hma a la zawk a ni tih Fortify Rights chuan a tarlang. Hetianga sipaite chetna rawng tak hnuaia hna thawh chu an hlauthawng hle chungin, mipuite hian chhawmdawl an ngaih em avangin theihtawp an chhuah zel tih thawktu zinga pakhat chuan a sawi bawk.

Fortify Rights chuan June thla khan Loi Yin Taung Chae khuaa mipuite hnena sem tura buh an dahkhawmte chu sipaite hian a halsak niin an sawi. Hei bakah chhawmdawl hna thawktute hi an kalna kawngah an lo tihkhawtlai fo bakah, kawngte an lo dang a, an motor-te lo endikin chhawmdawlna an sem tur pawh an mansak fo tih a sawi bawk.

US journalist thubuai siam belh sak
Myanmar sipaiten an man, American journalist Danny Fenster chu firfiak zawnga che leh sorkar pawisawia puhna thubuai siam belh sak a nih thu nimin khan a lawyer chuan a sawi. Hei vang hian US sorkarin chhuah a nih theihna atana a hmalakna pawh a harsat phah hle rin a ni.

Kum 37 mi, Danny Fenster hi Myanmar rama independent news site lar tak, Frontier Myanmar-a managing editor niin May thla khan Myanmar chhuahsan a tum mek laiin Yangon international airport-ah man a ni.

Fenster thubuai an siam thar sakna lehna chhan tak hi hriatchian a ni lo a, mahse thiam loh chantir anih chuan firfiaka chea an puhna vangin kum 20 thleng lungin tang tura hrem theih niin, sorkar pawisawia puhnaah hian kum 20 dang a tan belh leh thei dawn bawk a ni. A lawyer, Than Zaw Aung chuan, "Engvangin nge a lakah thubuai siam belh a nih kan hrethiam lo a, mahse an puhna te hi kan tan chuan a pawi takzet a ni," tiin "Danny chu puhna te avang hian a hrilh a haiin a ngui tak zet a ni," a ti.

United States hian mipui fuihpawrh leh colonial-era unlawful associations act bawhchhiaa puh, Fenster chhuah turin theihtawpin hma an la mek a, Myanmar sipai sorkar hnenah pawh chhuah turin a lo ngen fo tawh a ni. Fenster hi Yangon-a misual tawrawt rual dahkhawmna Insein prison-ah khung mek a ni.

Myanmar sipai sorkarin tun hnaia tang ṭhahnem tak a ngaihdam zingah hian telh a ni lo. Sipai sorkar duh lohna lantira man tam tak ngaihdam zingah hian media mi pawh eng emaw zat an tel a ni.

Sipaite hian sipai sorkar duh lohna lantira tualchhung buaina a chhuah hnuah, media license eng emaw zat an tihtawp sak a, internet leh satellite broadcast-ahte khuahkhirhna siamin, journalist ṭhahnem tak an man bawk.

Suu Kyi-i thawhpui pahnihte kum 165 tang turin hrem
Sipaiten an paihthlak tak, civil sorkar hruaitu Aung San Suu Kyi-i thawhpui pahnihte chu eirua puhna thubuaiah Myanmar court chuan thiam loh chantirin, kum 90 leh 75 tang turin a hrem.

Thawhlehni khan court chuan National League of Democracy (NLD) party member pahnih, Kayin state planning minister hlui Than Naing leh Kayin state chief minister hlui leh NLD hruaitu Nan Khin Htwe Myint-te hremna hi tihchhuah a ni. Thang Naing hi eiruk thubuai paruk siamsakah kum 90 tang tura hrem niin, Nan Khin Htw Myint pawh thubuai pangaah kum 15 ṭheuh tang tura hrem a ni bawk. A hmain an pahnih hian sipai rorelna duh lohna lantira buaina chawk chhuak tura mipuite fuiha puhnaa thiam loh chantir ve ve ni tawhin, kum hnih tang tura hrem an lo ni tawh bawk.