Khawvel ram tam zawkah Omicron a darh a rinawm tawh : WHO

World Health Organization (WHO) chuan coronavirus Omicron variant chu mak danglam taka a darh mek thu leh strain hmasate aiin a darh chak a, khawvel ram tam zawkah he variant hi a darh an rin tawh thu a sawi.

November khan South Africa-a scientist te chuan Omicron hi an hmuhchhuah thu an puang a, Covid-19 variant darh chhuahna hmasa ber a ni nghal bawk a ni.

"Ram 77 te'n Omicron an hmuhchhuah thu an pung tawh. Ram tamtakah la hmu chhuak lo mah se khawvel ram zawng zawng deuh thawhah Omicron hi a darh a rinawm tawh a ni," tiin WHO hotu Tedros Adhanom Ghebreyesus chuan Thawhlehni khan media briefing a neihnaah a sawi.

"Omicron hi a hmaa variant kan hmuhte aiin a darh chak zawk a ni" a ti.

WHO hotu chuan mi tam takin Omicron chu thawk na lo leh harsatna thlen lo anga an sawi chu chhangin, "He hri hi a nihna aiin kan dah nep a ni. Omicron hian natna khirh tak thlen lo mah se hri kai an tam chuan kan damdawi-in te'n an dawl zo lo leh ang tih a hlauhawm a ni," a ti.

Omicron hmuhchhuah a nih hnu khan khawvel huapa a darh hlauhthawnna a lian hle a, Africa chhim lam ram ṭhenkhatte lakah hian ram tam takte chuan zin veivah khapna dan an tichhuak nghal a ni.

WHO hotu chuan UN health agency-in dik leh rualkhai taka an semchhuak thei dawn a nih chuan Covid-19 vaccine booster pekchhuah chu an thlawp thu a sawi bawk.

"Chiang takin ka sawi ang; WHO hian booster hi a dodal lo. Dik lo taka thiltih hi kan dodal zawk a ni. Kan ngaimawh ber chu hmuntina nunna chhanhim hi a ni. Thil awlai tak a ni, ram tin leh khawvel huapa kan ngaih pawimawhber tur chu venhimna nei ṭha zawkte ni loin, venhimna dawng ṭha thei lo te zawk an ni tur a ni," a ti.

Tedros chuan Omicron darh vang hian ram ṭhenkhatte chuan Omicron strain lakah engtiang chiahin nge a venhim theih tih finfiahna la nei lo mah se puitling tana Covid-19 booster dose semchhuah hna kalpui an tum tih a sawi. "WHO chuan he programme hi kalpui a nih chuan, a hmaa Covid-19 vaccine indaih lohna leh rualkhai lo taka pekchhuahna ang kha a thlen leh a hlauthawng a ni. Booster hian nasa takin min pui thei a, a bikin natna benvawn nei te'n an lak a pawimawh hle a ni," a ti.

Ram 41-te chuan an ram mipui zinga 10% pawhin vaccine dose kimin an pe thei lo a, ram 98 te chuan 40% an la pe tling lo bawk tih Tedros chuan sawiin, vaccine semchhuah kawngah hian dan dik lo taka intliarhranna leh duhsak bikna a awm tih a sawi.

"Inthliarhranna kan tihtawp theih chuan hri leng hi kan titawp thei dawn a ni. Inthliarhranna hi kan chhawmnung zel a nih erawh chuan hri hi a la darh reng thung ang" tiin Tedros chuan ram hrang hrangte a vaukhan nghal bawk.

US-ah Covid vangin mi nuai 8 chuang thi tawh
United States-ah coronavirus vangin mi nuai riat chuang an thi tawh. US hi Covid hri kai leh thihpui tamna ber ram a la ni chhunzawm reng a ni. Covid-19 kai hi mi maktaduai 50 an tling tawh.

Covid thihpui zinga a tam zawk hi vaccine la lo leh kum upa lam an ni a, kum 2020 aiin kum 2021 chhungin America-ah hripui vanga thi hi an tam zawk a ni. Tun hnaiah hlauhthawnawm khawpin thihpui hi an tam chho leh a ni.

Kar 11 liam ta chhung khan US-ah hian hri vangin mi nuai khat chuang an thi a, thlasik hnuhnung ber liamta tih loha thihpui an pun chhoh tam ber ṭum a ni.

"Mipuite'n hri laka inventheihna sang tak an neih hma loh chuan damlo tam tak hi an la awm chhunzawm zel dawn a ni," tiin Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health-a hri leng chungchang zirchiangtu, epidemiologist Dr Keri Althoff chuan a sawi.

US-a Covid-19 vanga thihna thlenna hmasa ber chu ni 650 liam taa Seattle-ah a thleng a ni.

US-a vaccine pawmpui hmasak ber Pfizer vaccine chu nikum thlasik khan pekchhuah ṭan niin, vaccine pek chhuah hnuah hripui vang hian mi nuai thum dawnin nunna an chan tawh.