Mars mission: China-in chona lian tak a hmachhawn dawn
India ṭhenawm ram, China chuan Ningani liam ta khan Khawvel ṭhenawm Sikeisen zirchiang turin spacecraft a kap chhuak a, khawvel ngaihven a hlawh nghal. China Mars Mission hi a hmain a lo hlawhchham tawh a, tun ṭumah hian eng chen nge China hian a thlen dawn tih hriat chakin van boruak lam tuipui mite leh ram hrang hrang sorkar hnuaia an space agency-te chuan Sikeisen lam hi an hawi ṭhup mai a ni.
Chona lian Sikeisen zinkawng
Thla (Moon) zirchianna kawngah chuan China hian tawnhriat a nei nual tawh a. Ṭum li ngawt mai hlawhtling takin Thla hi chu a en thlithlai tawh, mahse Sikeisen erawh chona lian tak a ni dawn thung.
Sikeisen thleng tur hian thla sarih ngawt an spacecraft chhuanvawr, Tianwen-1 hian hun a hman a ngai dawn. Hlawhtling taka kah chhuah pawh a hautak tawh mahnak laiin thla sarih chhung, zingkawng zawh zen zen loh a zawh dawn chu a ni a, tluang takin zingkawng hi zawh pawh nise nakkum February velah Sikeisen 'orbit' hi a thleng dawn chauh.
Chumi hnuah chuan a la ṭum nghal ngawt thei dawn lo a, thla hnih emaw thla thum emaw vel chu high-resolution camera hmangin ṭumna tur remchang a zawng phawt dawn a, May thlaah a ṭum dawn chauh a ni. Chu chu a hautak lai ber a la ni lo.
A hautak lai ber tur chu 'soft landing' lai a ni dawn a, hlawhtling takin a ṭum thei a nih chuan Tianwen-1 chu Sikeisen leilung zirchiang turin a chhuah tir dawn a, rover hi Sikeisen-ah ni 90 (Khawvelah thla thum ang vel) chhung vel hun hmang thei tura duan a ni, Sikeisen-a kum khat (Khawvel-ah chuan ni 687) dam thei 'orbiter' nen an inbe pawp reng ang.
Eng nge zirchian an tum?
Sikeisen leilung awm dan zirchian an tum a, morphology mapping pawh an tum ber pakhat a ni bawk. Lei awm dan leh water-ice distribution bakah a leilung 'material composition' zirchiannate an nei dawn. Ionosphere an teh dawn a, sik leh sa awmdante pawh an zirchiang dawn a ni.
Sikeisen leh Khawvel inanna
Kan Solar System-a planet pariat zingah hian Sikeisen leh Khawvel physical leh chemical property-te chu a inhnaih ber niin mithiamte chuan an sawi. Axial tilt leh rotation period inang an neih avangin ni leh zan rei zawng bakah season inthlak dante pawh a inang thuak a ni.
Hetiang hi ni mah se Ni (sun) a hel dan a dang deuh a, ni 687 chhungin vawi khat a hel hman chauh a, Sikeisen kum khat leh khawvel kum hnih a inhen vel.
Hmasanga China leh Sikeisen
Hmasanga China hunlai kha chuan Sikeisen hi 'Yinghuo' tiin an ko a, chumi awmzia chu 'luminous fire' tihna a ni. Chinese emperor-te khan an ngaihsak hle a, Mars chet dan danglam leh chhiatna thleng ṭhinte pawh an sawi zawm fo ṭhin a, dynasty inthlak danah leh an emperor-te thih dan nente pawh an sawi zawm bawk ṭhin.
v Mars mission hi 44 tirh chhuah a ni tawh a, 24 chu a hlawhtling. Tunah hain Mars orbit leh leilungah hian zirchianna pariat kapui mek a ni.
v Mars hi Khawvel aṭangin km maktaduai 400 vela hla a ni.
v Mars soft landing hi US chiahin hlawhtling takin an la kalpui.
v China hian kum 2011 khan Kazakhstan aṭangin Mars zirchiang tur hian spacecraft a lo kapchhuak tawh a, mahse a hlawhtling lo a, spacecraft hi boruakah a kang zui a ni.
v Tianwen-1 hming awmzia hi 'Questions to Heaven' tih a ni a, Kum 340-278 BC hunlai vela Chinese poet hmingthang Qu Yuan poem aṭanga lak a ni.