Jaitley-an Union Budget 2016-17 a pharh
Finance Minister Arun Jaitley chuan nimin khan Parliament inkhawmah Union Budget 2016-17 a pharh.
Arun Jaitley hian union budget ṭum thum a pharhna a ni a, fiscal year kallai meka ram economy ṭhanna chu 7.6% a tling dawn tih a sawi. Hemirual hian sorkar chuan hamṭhatna hrang hrang thlengte chu ram mipui mi tluklehdingawn 1.3-ten a tam thei ang bera an chhawr theih a duh a ni, a ti.
NDA sorkar chuan mi rethei leh dinhmun harsa zawkte chawikanna tur a ngaihtuah a, thingtlang tihhmasawnna tur pawh a ngai pawimawh hle tih Jaitley chuan a sawi. Loneitute sum lakluh pawh kum nga chhungin a leta tihpun tum a nih thu a sawi bawk.
PM Fasal Bima Yojana hnuaiah loneitu, an thlai chin chante tana zangnadawmna pekna tur chu kum dang zawng aia sanga dah a ni, a ti. Sorkar laipui chuan mi rethei, BPL chhungkuate hnenah state sorkar puihna hmanga eirawngbawlna gas pek dan tur ruahmnna thar a siam tih a sawi bawk.
Minister chuan kum khata cheng vaibelchhe khat chunglam la lutten income tax an pek ṭhin chu 12% aṭangin 15% ah tihsan a nih thu a sawi a, chhiah awlruk tumte chu na taka beih let zel an ni ang, a ti.
Budget-a tarlan Ṭhenkhat
Agriculture and rural sector :
Agriculture tan cheng vaibelchhe 35, 984 dah a ni.
Rural sector atan cheng vaibelchhe 87,765 dah a ni.
Pradhanmatri Gram Sadak Yojna tana sum ruahman chu cheng vaibelchhe 19,000 ah tihpun a ni
MNREGA tan cheng vaibelchhe 38,500 dah a ni.
Kum 2018, May 1-ah thingtlang khua zawng zawng electric pek hman tum a ni.
Crop insurance scheme atancheng vaibelchhe 5,500 ruahman.
Paramparagat Krishi Vikas Yojana hnuaia kum thum chhungin ram acre nuai 5-ah zauah organic farming kalpui hman tum a ni a, organic farming atan bik hian cheng vaibelchhe 412 ruahman a ni.
NABARD hnuaiah irrigation fund atan cheng vaibelchhe 20,000 dah a ni ang.
Stand Up India scheme hnuaia SC, ST leh hmeichhe sumdawngte chawikanna turin cheng vaibelchhe 500 dah a ni.
Social sector :
Social sector hnuaiah education leh health care huamin cheng vaibelchhe 1,51,581 dah a ni.
Health protection scheme thar hnuaiah chhungkaw pakhat tan cheng nuai khat chin pekna tur siam tum a ni a, senior citizen-te chu Rs 30,000 an dawn belh thei ang.
PM Jan Aushadi Yojana hnuaia generid drug store 300 hawn belh dawn.
Swatcch Bharat Abhiyaan tan cheng vaibelchhe 9,000 dah a ni.
PPP model hnuaiah national dialysis service programme siam a ni dawn a, thingtlanga cheng hmeichhiate tan LPG connection siamsak tum a ni.
Education and job :
Kum hnih chhungin Navodaya Vidyalayas thar 62 hawn a ni ang.
Higher education pualin Higher Education Financing Agency din a ni dawn a, cheng vaibelchhe 1,000 dah a ni ang.
Educational institution, private 10 leh public 10 te chu world class-ah siam tum a ni.
Skill development atan cheng vaibelchhe 1804 dah a ni.
Sorkarin hnathawktu tharte chu an thawh
ṭan aṭanga kum thum chhungin EPF 8.33% a pe ang.
Multi skill institute 1,500 siam thar a ni dawn
PM Kaushal Vikas Yojana hnuaiah kum thum chhungin ṭhalai vaibelchhe khat te thiamthil zirtir tum a ni.
Infrastructure :
Road sector atan cheng vaibelchhe 97,000 dah a ni.
Budget 2016-a infrastructure atana sum ruahman chu cheng vaibelchhe 2,21,246 a ni.
2016/17 chhungin national highway km 10,000-a thui siam tum a ni a, state highway km 50,000 chei ṭhat tum a ni bawk.
Khawchhak leh khawthlang tuipu kamah greenfield port thar siam tum a ni. Airport te ho thuam ṭha turin sorkar laipui chuan state sorkarte a thawhpui ang.
Kum 15-20 chhungin nuclear power tihchak tum a ni.
Insurance and Pension, Asset Reconstruction Companies, Stock Exchanges-ah FDI policy siamṭhat a ni. Food Products Produced and Marketed in India bikah FIPB kaltlangin 100% FDI phalsak a ni ang.
Financial sector :
Finance Bill 2016 kaltlangin Monetary Policy leh Monetary Policy Committee tana pawimawhte siam a ni ang.
Public Sector Bank thuam chakna turin cheng vaibelchhe 25,000 dah a ni.
Sorkar kuta awm, General Insurance Company-te chu stock exchange list-ah telh an n iang.
Budget-a chhiah lak dan thar tarlan
ṭhenkhat chu -
Cheng nuai 10 leh a chunglam car aṭangin chhiah 1% lak a ni dawn a,sum faia bungrua cheng nuai hnih chunglam lein chhiah 1% lak a ni bawk ang. SUV-ah 4% leh, petrol. LPG leh CNG car-ah infrastructure tax 1% leh diesel car-ah 2.5% lak a ni ang.
Restaurant, property and insurance, leh mobile phone service-ahte June 1
aṭangin "Krishi Kalyan" tax 0.5% lak a ni tawh dawn.
Vaihlo aṭanga thil siamchhuaha chhiah lak chu financial year thar aṭangin 10%
aṭangin 15% ah tihsan a ni dawn a, cigarette man pawh a to phah dawn a ni.
Branded thawmhnaw, Rs 1,000 chunglam chinah chhiah lak chu 6% a tihsan rawt a ni bawk.