Kum 2014-a India rama chanchin langsar zual 10
1. Sahara hotu Subrata Roy man a ni
Supreme Court (SC) chuan February 28 khan Sahara hotu Subrata Roy chu an hnena sum peipungtute pawisa cheng vaibelchhe 20,000 chuang an pekkir theih loh chungchangah a mantir.
Roy rual hian Sahara Group-a director pahnih pawh man tel an ni bawk a, Sahara group hnuaia company pahnih, SIRECL leh SHICL-te'n Optionally Fully Convertible Debentures (OFCDs) kaltlanga investor-te sum pek tur, cheng vaibelchhe 24,000 an pek kir theih loh vanga man an ni.
SC chuan March 26 khan Subrata Roy bail dilna chu ngaihtuahin cheng vaibelchhe 10,000 dahkhama chhuah a phalsak a, mahse heihi Sahara Group-in a pek theih loh avangin Roy hi Tihar Jail-ah tantir a ni a, investor-te sum an pekkir hma chuan chhuah zalen phalsak a ni lo.
2. Badaun pawngsual leh tualthah thubuai
May 27, 2014 khan Uttar Pradesh, Badaun district-a, Katra Shahadatganj khuaah hmeichhe pahnih chu pawngsual an nih hnuah an ruang chu thingkunga khai an ni a, khaw mipuite'n thilthleng hi police te hriattir nghalin, police te chuan a tirah hma an la duh lo a, hei hian sawi a hlawh hle.
Hmeichhe pahnih hi unau niin zana inthiar tura an chhuak chu an haw tawh loh avangin zan khuain khaw mipuite'n an zawn hnuah a tukah an ruang hi thingkunga inkhaiin hmuh an ni. Post-mortem result chuan hmeichhe pahnihte hi pawngsual an nih hnua rehhlum an ni, a ti a, mahse thubuai hi June 12 khan CBI chhuitir a ni a, CBI chuan chhuichianna a neih hnuah report tichhuakin pawngsual leh rehhlum an ni tih finfiahna a hmuh loh thu a tarlang a, November 27 khan hmeichhe pahnihte hi mahni intihlum tiin thuchhuah a siam a ni.
3. Lok Sabha Election 2014-ah BJP chak taka thlantlin a ni
May 2014-a Lok Sabha inthlanpui neihah Narendra Modi-a kaihhruai BJP chu hneh taka thlantlin a ni. BJP hian party malin seat 282 lain, kum 1984 inthlan hnuah party mala sorkar siam thei tura hnehna chang hmasa ber a ni. Seat 543 awmna Lok Sabha-ah hian sorkar siam turin seat 272 neih a ngai a ni.
Lok Sabha inthlanah hian rorel lai Congress chuan seat 44 chauh a la a, eptu hruaitu pawh a nei zo lo a ni.
4. Mars Obiter Mangalyaan hlawhtling taka kahchhuah a ni
India chuan September, 2014 khan Mars Orbiter Mangalyaan (MOM) chu hlawhtling takin a kapchhuak. India hi a ṭum khatnaa Mars Orbiter hlawhtling taka kapchhuak thei hmasaber a ni.
India chuan Mars mission atan hian cheng vaibelchhe 450 chauh a seng a, hei hi thil chhinchhiah tlak tak a ni bawk.
5. Jammu & Kashmir tuilian
September 2014 kha Jammu & Kashmir tan chuan hun duh duhawm lo ber a ni a, kum 10 chhunga chhiatna nasa ber, tuilian a thleng a ni. Tuilian hian inbiakpawhna leh inkalpawhna kawngpui tam tak a tichhiat bakah chenna in eng maw zat a chim chhe bawk a, mi 600 velin nunna an chan phah bawk a ni. Thi zinga mi 300 chuang chu Pakistan occupied Kashmir huamchhung a mi an ni.
Sorkar laipui chuan J&K-a chhiatna thleng hi national disaster-ah a puang a, September 7 khan Prime Minister Narendra Modi chuan tuilenna hmun hi tlawhin, tuilian vanga thi chhungte hnenah zângnadawmna cheng nuai hnih ṭheuh pek an nih tur thu leh hliam tuarte hnenah cheng 50,000 ṭheuh an pek an nih tur thu a puang nghal a ni.
Tuilian hi thingtlang khaw 2,500 velin an tuar a, khaw 450 a chim bakah kawngpui leh lei eng maw zat a tichhe bawk.
6. Swach Bharat Abhiyaan tlangzarh a ni
Prime Minister Narendra Modi chuan October 2 khan Swach Bharat Abhiyaan (Clean India Movement) a tlangzarh.
Swach Bharat Abhiyaan hi India ram thenfai beihpui thlakna programme a ni a, PM Modi chuan faina campaign-a hma la turin India rama mi lar leh langsarte a ruat bawk.
Faina beihpui hi kum 2014-a India rama thilthleng chhinchhiah tlak tak a ni a, India rama milar leh langsar tam takin khaw lai an phiat fai a ni.
7. Baba Rampal man a ni
Hindu sakhaw puithiam, pathian mi nia inchhal Baba Rampal chu Haryana police te'n November 19, 2014 khan sakhaw biakna hmuna a awm laiin an man. Police te chuan Rampal hi ṭum eng emaw zat inlan tura an hriattir hnua a inlan duh loh avangin Haryana High court chuan a manna tur thupek a chhuah hnuah an man a ni. Baba Rampal hian a ashram venhim nan tharum leh ralthuam a hmang a, man a nih hnuah police te chuan ashram hi dapin, silai leh ralthuam eng emaw zat hmuhchhuah a ni.
Rampal hi kum 2006-a a ashram-a inthahna thlengah thubuai siamsak a ni a, court-ah inlan turin vawi tam tak koh ni mah se a inlan duh loh vangin court chuan manna tur thupek a tichhuak a ni.
8. Uber pawngsual thubuai
Taxi service company, Uber taxi khaltu chuan December 2014 khan New Delhi-ah a taxi chuang hmeichhe pakhat a pawngsual a, pawikhawihtu hi a hnuah Uttar Pradesh-ah man nghal a ni.
Pawikhawihtu hi a hmaa pawngsual thubuai lo nei tawh a ni a, Uber company chu driver an lak dawna fimkhur tawk loah puh niin, Delhi leh India ram khawpui danga an service tihtawpsak an ni.
Thilthleng hian India rama radio taxi service himna chungchangah inhnialna nasa tak a chawkchhuak a, radio taxi service te hian driver an laknaah police te guideline siam an zawm ṭha lo hle a sawi a ni.
9. Jammu & Kashmir assembly inthlan
September, 2014-ah tuilian vangin Jammu & Kashmir-ah chhiatna nasa tak thleng mah se December khan state assembly inthlanpui neih a ni. J&K hi rambuai a nih avangin assembly inthlan hian ngaihven a hlawh hle a, hetihlai hian inthlanna hi harsatna lian tham thleng loa neih a ni.
J&K inthlanah hian vote 65% a tla a, kum 30 chhunga vote tla percent san ber ṭum a ni. Rorel lai, National Conference chuan seat 87 awmah seat 15 lain sorkarna a hloh a ni. Party mala seat la hnem ber, Peoples Democratic Party (PDP)-in seat 28 a la a, BJP-in seat 25 lain a dawt a ni.
BJP leh PDP hian ṭangrual sorkar an siam rin a ni.
10. Assam-Arunachal ramri-ah mi 83 thah an ni
December 23, 2014 khan Bodo hel pawl, National Democratic Front of Bodoland (NDFB-S) helte chuan Assam-Arunachal Pradesh ramria khaw pakhat luhkhungin, khaw mipuite an pawng kah a, mi 83 an kaphlum.
Helho pawikhawihna vang hian ramri khaw ṭhenkhat chuan himna zawngin an khua an tlanchhiatsan a ni. Helho hian sipai thuam an inbel avangin khaw mipuite tan hriat hran an harsa hle a, hei hian khaw mipuite a tibuai hle a, mitthi an tam phah a ni.
Thilthleng vang hian sorkar laipui chuan hmarchhak biala helpawlte chu inbiakna neihpui a tum tawh loh thu leh hel pawlte laka ngawrh zawka beihpui thlak a tum thu a puang nghal.