2019-ah boruak chhia vangin India-ah Nausen nuai 1.16 an thi

US-a Health Effects Institute, Institute for Health Metrics leh Evaluation's Global Burden of Disease project ṭangkawp-in a tarlan danin, nikum chhung khan India ramah boruak chhia avangin nausen, thla khat tlin hmaa thi mi  1,16,000 an awm.

Kum 2019 chhunga khawvel puma air pollution vanga nausen thi zat hi 4,76,000 an tling a, India leh Sub-Saharan Africa chu thi tam zualna an ni. Sub-Saharan Africa huam chhunga nausen thi hi 2,36,000 an tling. 

Nausen thi zinga a chanve vel chu boruaka boruak ṭha lo vanga thi niin, heng zinga hmun thuma ṭhena hmun hnih chu eirawngbawlna khu, boruak chhia vanga thi nia sawi an ni. 

Thi an tamna chhan hi nuin a naupai laiin boruak ṭha lo a hip luh nasat vang nia sawi a ni. Hei vang hian naupai lai kha a lo pian chhuahin a rih (weigth) tur angin a rit thei lo a, thla kim loin a pian theih bawk. Hei vang hian nau piang chu a hrisel lo a, a thih hma phah fo.

Puitling tiamin khawvel pum huapa nikuma boruak chhia vanga thi hi mi maktaduai 6.7 an tling a, khawvel puma thihna thleng zinga 12% hi boruak chhia vang a ni. Boruak chhia vanga thihna hi khawvela thihna thlen chhan tam lamah palina a ni a, thihna thleng tam zualna chu  thisen sang (high blood pressure) , vaihlo leh a kaihhnawih (tobacco use) leh dietery risk-te an ni.