MHA-in inkaihhruaina a siamte a tichhuak


Union Ministry of Home Affairs (MHA) chuan Covid-19 avanga ram puma inkharkhip (lockdown) thawh hnihna kalpuina hnuaia inkaihhruaina a siamte chu nimin khan a ti chhuak a, khuahkhirhna siam ṭhenkhat thlahdul chhoh a nih dan turte a tarlang. MHA chuan hnathawhna leh pui puina hmunah hmaituamna (mask) vuah ngei tur a nih thu a sawi a, khawlaia chil chhak chu hrem theih a ni tih a tarlang bawk. Ministry-in kaihhruaina a siam zawm lote chu hrem leh pawisa chawi tir theih an ni ang. Prime minister Narendra Modi chuan May 3 thleng lockdown hi pawhsei a nih thu a lo sawi tawh a, mahse April 20 aṭangin khuahkhirhna ṭhenkhat chu thlahdul a tum. Khuahkhirhna thlahdulna hi state/UT/district thuneituten hri lenna biala an puanahte chuan hman a ni dawn lo thung. 

May 3 thlenga khuahkhirhna hmanna turte
1) Security thilah lo chuan ram - chhung leh pawnah thlawhtheihna sevice tihtawp vek a ni.
2) Security thilah lo chuan rel service tir an ni lo ang.
3) Bus leh Metro rail transport-te chawlhtir chhunzawm an ni.
4) Damdawi lam thilah lo chuan state chhungah leh state dang nen inkalpawh phal a ni lo.
5) Zirna in zawng zawng, coaching, training institution-te chu khar chhunzawm a ni.
6) Guideline hnuaia a bika phalna pek ni lo, industry leh commercial thil reng reng chu khap a ni bawk.
7) Guideline-in a huam loh hospitality service phal a ni lo bawk.
8) Taxi, autorickshaw, cyclerickshaw leh cab service phal a ni lo.
9) Cinema hall, mall, shopping complex, gymnasium, sports complex,swimming pool, entertainment park, theatre, bar, auditorium, assembly hall leh punkhawmna hmun dangte khar vek tur a ni.
10) Politics, sports, intihhlimna, zirna, sakhaw leh hnam hminga punkhawmna reng reng buatsaih khap chhunzawm a ni.
11) Sakhaw hmunte khar vek tur a ni a, inkhawm buatsaih khap chhunzawm a ni bawk.
12) Mitthi an awmin a vuina hmunah mi 20 aia tam tel phal a ni lo.

April 20 aṭanga sorkar laipuiin khuahkhirhna thlahdul a tumte
1) Financial sector, RBI, bank, ATM, capital leh debt markette chu an service phal a ni ang.
2) Chakkhai (essential goods) phur kher lo, bungraw dang phur pawh tlan phal an ni ang.
3) Agricultural leh horiticultural sector hnuaia loneitu leh leileta hna thawkte chu an hna thawh chhunzawm phalsak an ni ang.
4) Rural area bika industry-te hna thawh phalsak an ni dawn a, mahse social distancing dan chu khauh taka kenkawh tur a ni.
5) Thingtlang khuaa kawng siam, tui kawng siam hnate (irrigation project), ei leh in tur lama hnathawkte an hna thawh phalsak an ni ang.
6) MNREGA hnuaia hna thawh phalsak a ni ang a, irrigation leh water conservation hna te ngaih pawimawh bik a ni ang.
7) Animal husbandry hnuaia hna thawh phalsak a ni ang.
8) Thingpui, coffee leh rubber chinnaah hna thawh phal a ni ang.
9) Health service chu a pangngai anga kalpui tum a ni.
10) Common Service Centres (CSCs) pawh a pangngai anga kal tir leh tum a ni
11) IT hardware, coal, mineral leh oil siamna hmunah hna a pangngai anga thawh phal a ni ang.
12) e-Commerce, IT leh call centre (sorkar thil bik atan chauh) service tir leh an ni ang. Ministry chuan April 20 aṭanga hna thawh chhunzawm phalsaknaah hian hri darh tur venna leh, mipuite himna turin social distancing dan chu khauh taka kengkawh zel turin a ti a ni.