Tamil Nadu CM Jayalalithaa a thi State pumah ni 7 chhung sun a ni dawn
Tamil Nadu Chief Minister J Jayalalithaa-i chu Chennai-a Apollo Hospital-ah ni 75 chhung enkawl a nih hnuin, Thawhṭanni zan dar 11.30 khan kum 68 mi niin a thi.
Amma (mother) tia an sawi ṭhin, Jayalithaa-i hi nimin tlai dar 4:30 khan state chawimawina famkim nen vui liam a ni. Jaya-i thlah leh zahna hlan tur hian Prime Minister Narendra Modi pawh Chennai-ah a kal a ni.
Jaya-i ruang hi Chennai-a public auditorium, Rajaji Hall-ah dah a ni a, kuang hi hnam puanzarin khuh a ni. Vuina inkhawm neih a nih hma hian amah ngaisangtu mi tam takin a ruang hi an thlah a, thlahna hun hmang duha pungkhawm an tam em avangin police-teín mipuite thunun nan an tiangte an hman a ngai hial a ni.
Sorkar laipui chuan ram pumah CM Jaya-i sunna ni atan nimin kha a puang a, sorkar building pawimawhah hnam puanzar-te a ngul chanve-a zar a ni. Tamil Nadu state chuan ni sarih chhung an sun dawn thung. Hemi chhung hian intihlimna lam chi huaihawt khap a ni a, nimin aṭang kha ni thum chhung atan zirna-in hrang hrangte khar an ni bawk.
Political leader hrang hrangten Jaya-i an ui thu an sawi a, Tamil Nadu sorkar leh state mipuite an tawrhpui thu an sawi.
Jaya-i a thih hnu hian aiawh turin, AIADMK MLA-te chuan Finance Minister leh Jaya-i ṭhianṭha tak O. Panneerselvam chu an thlang nghal. Nimin khan Panneerselvam hi Tamil Nadu chief minister atan rinawmna thu tiamtira lakluh a ni a, a rual hian minister 31 lakluh an ni bawk. Pannneerselvam hian Finance bakah Jaya-i chanpual chante a chelh zui dawn a ni.
India rama politician lar leh thiltithei ber zinga mi, Jayalalithaa-i hi Tamil Nadu chief minister ṭum nga a ni tawh. Kum 2001 leh 2014 khan eiruk thubuai kaihhnawiha court thupek avangin CM aṭang hian a bang a, mahse a thubuaia a fihlim hnuin CM atan hian dah leh a ni.
September 22 khan khawsik sang leh dehydration avangin Apollo Hospital-ah dah luh a ni a, hun rei tak a chanchin hi puanzar a nih loh avangin social media lamah pawh thu a thang nasa hman hle. A thih tawh nia thuthang dik lo thehdarhtu mi ṭhenkhat chu thubuai siamsak an ni bawk.
Jaya-i hian ṭhat lam a pan zel a, ICU aṭang pawn sawnchhuah a ni tawh a, in lamah a haw thei thuai dawn nia an party, AIADMK in thuchhuah a siam hnu lawk, Pathianni tlai khan lung lam ṭhat lohna, cardiac arrest a neih leh avangin ICU-ah dah luh leh a ni. A enkawl tur hian sorkar laipui chuan AIIMS Delhi-a specialist pali a tir nghal a, doctor thiam rualten khawl hmangin theihtawp chhuahin enkawl mah se, Thawhṭanni zan dar 11:30-ah a thi ta tih Hospital chuan thuchhuah siamin a puang ta a ni.
Damdawi-ina a awm chhung hian Jaya-i ngaisangtu mi tam tak chu hospital chhehvelah an pungkhawm reng a, a dam theih nan chhun leh zanin an ṭawngṭai a ni. Pathianni tlaia a zual tih hriat a nih aṭang phei chuan mipui pungkhawm an tam zual a, boruak ṭha lo a chhuah mai venthawn thilah pawh venghimtu police pawh dah belhin, hospital panna kawngpuite pawh khar a ngai hial a ni. Thawhṭanni khan Chennai-a school eng emaw zat chu an CM dinhmun a ṭhat loh vang hian an chawl hial a ni.
J Jayalalithaa
Jayalalithaa-i hi kum 1948, February 24 khan Mysore, Karnataka-a Brahmin chhungkuaah a piang a, kum hnih mi a nihhin a pa thi a, an chhungkua hian Chennai-ah an pem zui a ni. A nu Vedavalli chu Madras-a commercial firm-ah a thawk a, a nu puih nan hian lemchan lamah a inhmang chho a ni.
Jaya-i hi lehkha thiam thei tak a ni a, lawyer nih a tum ṭhin. A tum angin lawyer chu ni thei lo mah se, lemchanna lamah a hlawhtlin chhoh avangin sum tam tak a hailut a ni. Kum 1965 khan Tamil film a channa hmasa ber, Vennira Aadai’ tih chu tlangzarh a ni a, a hlawhtling hle. Kum 1969 khan MG Ramachandran chuan a film siam, ‘Adimai Penn’-ah a chantir a, heta ṭang hian MGR nen hian an inzawm chho ta a ni. MGR nen hian film tam takah an chang dun a, ṭhianṭha tak an ni zui. An party, All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam (AIADMK) pawh hi MGR-a din a ni.
Kannada film a chan hmasak ber ‘Chinnada Gombe’ pawh a hlawhtling hle. Jaya-i hian Bolloywood film pawh a chang bawk a, kum 1968-a Hindi film siam ‘Izzat’ ah pawh Dharmendra nen an chang dun a ni.
Kum 1956 leh 1973 inkar khan Jaya-i leh Tamil superstar MGR-te hian film 28 an chang dun hman a ni. Jaya-i hi film industry lamah pawh danglamna thlentu niin, big screen-a hmeichhe pawnfen feng hmasa ber a ni.
Jaya-i chuan politics lama lut tura hnehtu chu MGR a nih thu a sawi. MG Ramachandran hi Tamil Nadu chief minister a nih lai pawhin Jaya-i chungah hian a innghat nasa hle. Kum 1982 khan Jaya-i hian official-in AIADMK hi a zawm ve ta a ni.
MGR kaihhruaina hnuaiah Jayalalithaa-i hi party secretary niin, Tiruchendur Assembly constituency-a by-election neihah ding tura thlan zui a ni. Kum 1984 khan Rajya Sabha member atan ruat niin thlan tlin a ni a, kum 1989 thlengin a awm zui a ni. Jaya-i hi saptawng a thiam nal avangin MGR hian Rajya Sabha lamah an party aiawh hian a vawrh chhuak nia sawi a ni bawk.
Kum 1987-a MGR a thih khan AIADMK-ah hruaitu nih inchuhna a thleng zui a, pawl khat chu MGR nupui Janaki lamṭang niin, a lehlam chu Jayalalithaa-i lamṭang an ni. Kum 1988, January 7 khan Janaki-i hi Tamil Nadu chief minsiter atan lakluh a ni a, January 28-ah sorkar fiah tura tih a nih laiin, hetihlaia central-a Rajiv Gandhi-a kaihhruai sorkar chuan Janaki kaihhruai sorkar chu hnawlin, Tamil Nadu-ah President’s Rule a puang.
Kum 1989 khan Jayalalithaa-i hi Tamil Nadu Legislative Assembly-ah thlan tlin a ni a, state assembly-a oppostion leader-a hmeichhe awm thei hmasa ber a ni. AIADMK hnuaia pawl hnihte hi kum 1989 khan Jaya-i hnuai-ah an inzawmkhawm leh a, lungrual takin party hotu, General Secretary atan Jayalalithaa-i chu an thlang.
Jaya-i hi kum 1991 khan a vawikhatna atan Tamil Nadu Chief Minister atan lakluh a ni a, kum 2001 leh 2011 khan thlan nawn leh a ni bawk.
Kum 1996 khan hetih laia Tamil Nadu-a DMK sorkar chuan Jayalalithaa-i chu eriuk thubuai eng emaw zat a siamsak a, December 7-ah manin ni 30 chhung judicial custody-ah dah a ni. Jaya-i hi thamna sum cheng vaibelchhe 10.13 laah puh a ni.
Thubuai ṭhenkhatah thiam loh a chan avangin kum 2001 inthlanah khan a din khap sak a ni a, amah zuitu rinawm tak leh AIADMK minister O Panneerselvam chu chief minister atan dah a ni. Mahse sorkar hi Jaya-i thunun leh kaihhruaina hnuaiah vek a kal nia sawi a ni.
Thil dik lo tihna eng emaw zatah inhnamhnawiha puh ni mah se, kum 2001 inthlaanah khan AIADMK chu hneh taka thlan tlin a ni leh a, state assembly-ah non-elected member ni chungin Jaya-i hi CM atan dah leh a ni. Hemi kum vek hian trial court chuan Pleasant Stay Hotel case-ah thiam loh chantirin kum khat tang turin a hrem. Mahse December thlaah TANSI leh Pleasant Stay Hotel thubuai a neihah hian thiam chantir a ni leh.
Kum 2003 khan CM atan lakluh a ni leh a, 2011-ah AIADMK kaihhruai ṭangrual pawlten inthlanah hnehna changin Jaya-i chu a term thumna atan CM atan lakluh a i leh bawk. Mahse kum 2014 khan a sum lakluh phu loa hausaah puh a nih avangin Special court chuan cheng vaibelchhe 100 chawi tur leh, kum li chhung lung-in tang turin a hrem.
Kum 1991-96 chhung khan Jaya-i hi a thuneihna dik lo taka hmangah leh, cheng vaibelchhe 66.65 hu thil neiah puh a ni. Dik lo taka a thil neih nia sawi zingah hian Chennai-a farmhouse leh bungalow, Nilgiris-a tea easte bakah, tlereuh leh car tam tham tak a tel. Kum 1997-a a chenna in dap a nih ṭum khan silver kg 800, rangkachak kg 28, pheikhawk bun 750, saree 10,500, sana 91 leh thil hlu dang tam tak man sak a ni.
Kum 18 chhung zet a thubuai hi kalpui a nih hnuin, kum 2015 May 11 khan Karnataka High Court chuan a thubuai aṭang hian a fihlim tir a, hemi hnu May 23, 2015 khan a ṭum nga-na atan Tamil Nadu CM atan lakluh leh a ni.