Kum 3 kalta ai kuminah Delhi boruak bal zawk
Delhi boruak balh lam chu nimin zing dar 9 khan Air Quality Index (AQI) 463 niin, kum 3 kalta ai kumin hian a balh zawk thu, System of Air Quality and Weather Forecasting and Research (SAFAR) chuan a tarlang. Pathianni khan hindu festival Diwali chu hman a ni a, hetah hian halpuah leh halmawi chi hrang hrang hal a ni. Hei hian Delhi boruak hi a tibal zual a ni.
Nikum November 8 khan Delhi boruak balh lam hi AQI 390 a ni a, kumin hian 463 niin nikum aiin a sang zawk a ni. 2017 October 20 khan AQI 403 a ni a, 2016 October 31 khan AQI 445 niin kumin hian kum 4 chhunga AQI san ber ṭum a ni.
Boruak bal tehna AQI 0-50 inkar hi a ṭha tihna a ni a, AQI 51-100 inkar hi mihring tan a hlauhawm lo a, a ṭha pangngai tihna a ni. AQI 101-200 inkar hi boruak la thunun theih ni mah se, a ṭha vak tawh lo tihna a ni a, AQI 201-300 inkar hi boruak a chhe tawh hle a, boruak thunun theihnan tura kawng dap a hun hle a ni. AQI 301-400 inkar erawh boruak a chhe hle tawh tihna a ni a, AQI 401-500 inkar erawh mihringte tan boruak a hrisel lo hle a, damlohna a thlen thei a ni.
Kum 2016 aṭanga nikum thleng kha chuan Delhi boruak balh lam hian ziaawm lam a pan chho zel a, kuminah erawh boruak bal hian hlauhawm lam a pan a ni. Hei vang hian Delhi sorkar chuan zana hnathawh a khap bakah, coal-based industry-te chu naktuk thleng hna thawk rih lo turin a hriattir bawk.
Supreme Court (SC) chuan kumin hian halmawi leh halpuahte hi zan 8-10 inkar bak hal a phal lo a, green cracker Barium chemical tello leh 33% aia tlem emmission siam thei chi chauh zawrh chhuah leh hman SC hian a phalsak a ni.
Indian Institute of Technology (IIT) Kanpur Scientist-te chuan October 29 aṭanga November 12 thleng hi Delhi National Capital Region (NCR) huam chhunga boruak bal nasat zual lai tur a nih thu an sawi.