
FM Nirmala Sitharaman-in Union Budget 2021-22 a pharh
Union finance minister Nirmala Sitharaman chuan nimina Parliament inkhawmah Union Budget 2021-2022 a pharh.
Kumin budget hi paperless format hmanga pharh a ni a, Parliament member leh mipuite tan online-a en theih tura dah chhuah a ni. Finance minister hian union budget hi 'Made in India' tab aṭangin a chhiar a ni.
Budget-ah hian Covid-19 hripui leng vanga economy tlahniam siamṭhatna tur pillar paruk thlurbing bik a nih thu minister chuan a sawi a, chungte chu - Health and Well-Being, Physical and Financial capital and infrastructure, Inclusive Development for Aspirational India, Reinvigorating Human Capital, Innovation and R&D, Minimum Government and Maximum Governance-te an ni.
Sorkar laipui scheme 'One Nation, One Ration Card' scheme chu state leh Union Territory 32-ah kalpui a ni tawh tih sawiin, mi vaibelchhe 69 in an chhawr tawh a ni, a ti. He scheme hmang hian khua leh tui dik takte chuan an ration chu khawi state-ah pawh an la thei a ni tiin, a bikin state danga inhlawhfaa awm ṭhinten an chhawr ṭangkai hle tih a sawi. He scheme la hmang lo state leh UT dangte pawhin an hman ve thuai tur thu a sawi bawk.
Health budget 137% in tipung
Sorkar lapui chuan 2021-2022 health and well being budget-ah Rs vbc 2,23,846 dahin, budget hmasaa a sum dah aiin 137% in a tam zawk.
Finance minister chuan healthcare sector-a centrally sponsored scheme thar a puang bawk. He scheme thar, 'PM Atmanirbhar Swasth Bharat Yojana' chu tlangzarh thuai a ni dawn tih sawiin, kum ruk chhung atan Rs vbc 64,180 dah a ni dawn.
Minister chuan he scheme hi healthcare system thuam chak, hri leng thar hriatchhuah a, a damdawi siam a nih thuaina tur institution siamte a tum ber a ni dawn tih a sawi. Kum 2021-2022 atan Covid-19 vaccine leina turin Rs vbc 35,000 dah a ni a, a ṭul dan azirin fund hi dah belh a ni ang.
Minister chuan India ram chhung ngeia siam, Covid-19 vaccine dang pahnih pawh a awm leh thuai dawn tih a sawi.
Kum upa zawkte ngaihnathiam
Budget tharah hian kum 75 chunglam, pension chauh ringte chu chhiah awltir an ni ang.
Minister chuan India-in zalenna a neih champha vawi 75-na pualin, kum upa zawte harsatna chu an theih anga chhawk an tum tih a sawi. Pension leh interest income chauh ring tan chhiah awltir an ni dawn a ni.
Kum 60-80 inkar tan kum khata Rs nuai thum hnuai lam lalut chin tan chhiah chawi a ngai lo a, Rs nuai 3-5 lalut tan 5%, Rs nuai 5 - Rs nuai 10 lalut tan Rs 10,000 bakah Rs nuai 5 chunglam an sum lakluh aṭanga 20% an pek a ngai thung ang.
Petrol leh diesel-ah Agricultural cess la dawn
Finance minister chuan petrol leh diesel-ah chhiah thar, Agricultural Infrastructure and Development cess lak a ni dawn tih a sawi.
Agricultural cess hi petrol litre khatah Rs 2.5 leh diesel-ah Rs 4 zel lak a ni dawn a, mahse chhiah lakna thar hi siam ni mahse tuialhtheih mante hi a danglam phah dawn chuang lo a ni. Minister chuan chhiah lakna thar hi siam ni mah se, basic excise duty (BED) leh special additional excise duty (SAED) rate tihhniam a ni thung a, hei vang hian consumer-te tan an leina man hi a hma nen a danglam phah dawn lo tih a sawi.
Agricultural cess hi alcohol, gold and silver bar, crude palm oil, crude soyaben, sunflower oil apple leh pea-ahte lak tel a ni dawn a, vawiin aṭangin hman ṭan nghal an ni ang.
Vehicle scrapping policy
Sorkar chuan motor hlui leh upa zawkte hnawlna tur, voluntary vehicle scrappage policy a puang.
He policy hnuaiah private vehicle tan kum 20 chin leh commercial vehicle tan kum 15 chinte chuan vehicle fitness test an kaltlang zel a ngai ang. India ramah kum 20 tling tawh hi nuai 51 leh kum 15 tling tawh hi nuai 34 a awm mek a, heng motor hluite hi hnawl an nih chuan motor khuin boruak bawlhhlawh a siam chu 25% vela a tlakhniam theih beisei a ni.
National highway km 11,000-a thui siam dawn
Finance minister chuan kumin chhungin national highway, km 11,000-a thui siam zawh hman tum a ni tih a sawi. Kawngpui siam tur zingah km 3,500 hi Tamil Nadu state ami niin, Kerala-ah km 1,100, West Bengal-ah km 675 leh Assam-ah kum thum chhungin km 1,300 siam tum a ni.
Kumina Assembly inthlan neihna tur West Bengal-a kawngpui siam leh cheiṭhatna atan sorkar laipui chuan Rs vbc 95,000 a ruahman.
Union budget 2021-a tarlan ṭhenkhatte
- Indian Railways tan Rs vbc 1,10,055 dah a ni a, heng zinga Rs vbc 1,07,100 chu capital expenditure atan ruahman a ni.
- Defence budget atan Rs vbc nuai 4.78 dah a ni a, nikum budget aia a punna 7.34% a ni.
- Power sector tan Rs vbc nuai 3.05 dah a ni a, kum thum chhungin khawpui 100 chuang chu Gas distribution network-ah telh hman tum a ni.
- Public sector bank tan Rs vbc 20,000 dah a ni.
- Agriculture sector tan Rs vbc nuai 16.5 dah a ni.
- Digital mode of payment tihchangtlunna atan Rs vbc 1,500 ruahman a ni.
- Rural infrastructure development atana sum dah chu Rs vcb 30,000 aṭangin Rs vbc 40,000-ah tihpun a ni.
- Census neih tur atan Rs vcb 3,726 ruahman a ni a, census neih tur hi digital census hmasa ber tur a ni.
- Swachh Bharat 2.0 tan kum 2021 aṭanga kum nga chhung atan Rs vbc 1,41,678 ruahman a ni a, urban area-a air pollution sutkianna turin urban centre 42 tan Rs vbc 2,217 ruahman a ni bawk.
- Urban local body 4,378-a Jal Jeevan Mission kalpuina turin Rs vbc nuai 2.87 dah a ni.
- Thil siamchhuahna lam tihchangtlunna turin producation linked incentive (PLI) scheme atan kum nga chhung atan Rs vbc nuai 1.97 dah a ni.
- National Education Policy hnuaiah school 15,000 chuang thuam ṭhat leh tihchangtlun tum a ni.
- Assembly inthlan neihna tur, Assam leh West Bengal-a tea worker-te tan special scheme siamin, hemi atan hian Rs vbc 1,000 ruahman a ni.
Budget thar hnuaia
To tur
Electronics item
Mobile
Charger
Leather shoe
Kabuli chana
Pulses
Urea
Auto parts
Gems
Gems
Tlawm tur
Iron
Steel
Nylon clothes
Copper items
Insurance
Electricity
Steel utensils
Dry cleaning
Agricultural equipment