Kum nga chhungin Parliament House pahnihah bill 180 pass

Bharatiya Janata Party (BJP) kaihhruai National Democratic Alliance (NDA) sorkar hnuaia Parliament ṭhutkhawm hnuhnung ber, Parliament Budget session chu Nilaini khan a zo ta. NDA sorkar hian kum nga chhungin Parliament in hnihah bill 180 a pass hman a ni. 

NDA hian Lok Sabha-ah majority nei mah se, Rajya Sabha-ah a nei pha lo thung. Kum nga chhunga House pahniha bill a pass hi sorkar hmasa, Congress kaihhruai United Progressive Alliance -II (UPA) hun chhunga bill pass aiin pakhatin a tam. UPA-II chhunga bill 179 pass hi Lok Sabha term tluan chhunga bill pass tlem ber a ni. UPA sorkar hmasa zawk, UPA-I-ah khan House pahnihah bill 248 pass a ni thung. 

Sorkar data-in a tarlan danin, NDA sorkar hnuaia kum 2014-2019 chhunga bill pass 180 zinga 47 chu budget kaihhnawih an ni. Bill  pharh tawh, pass hman loh 46 a awm a, hengte hi Lok Sabha ṭhiathnan a nih chuan an tawp, lapse dawn a ni. Bill lapse langsar zualte chu Citizenship Amendment Bill 2016, Muslim women (Protection of rights on marriage) bill, Aadhaar and other laws (amendment) bill, Consumer Protection bill, Trafficking of Persons (preventions, protection and rehabilitation) bill te a ni. 

Kum nga sorkarna an chelh chhungin NDA hian Rajya Sabha-ah majority a nei hman lo a, hei vang hian Lower House, Lok Sabha-a bill pass tawh eng emaw zat chu eptu lamin Upper House, Rajya Sabha-ah hian an lo dang a ni. 

Lok Sabha Speaker Sumitra Mahajan-i chuan budget session kharnaa thu a sawiah, kum nga kalta chhungin Lok Sabha-ah chuan rorel ṭhutkhawm 
ṭum 331 neiin, darkar 1,612 hun hman a nih thu a sawi a, hemi rual hian member-ten harsatna an siam avangin darkar 422 chu awmze nei loa hmanral a ni, a ti. House rorelna tluang taka  neih a nih theihna tura member-te thawhpuina avangin lawmthu a sawi a, hemi rual hian a rorel leh thusawi danah midang, a bikin eptu lam rilru tihnat a lo nei a nih chuan ngaihdam a dil nghal bawk. 

Session hnuhung ber, Budget session neih zawh takah khan rorel ṭhukhawm hun hi ni 10 chauh ni mah se, hun tam zawk chu rorel thei loa hman ral a ni. Rajya Sabha chairman M Venkaiah Naidu chuan ni 10 rorel inkhawm neih chhunga an hun 95% chu awmze neiloa khawhral a nih thu a sawi. Rajya Sabha-ah hian budget session chhung hian bill panga chiah pass a ni a, hengte pawh hi session tawp nia pass vek niin, sawiho loa voice vote hmanga pass an ni hlawm a ni.