Delhi boruak bawlhhlawh vangin Naupang 75% in thawk lamah harsatna tawk

Kumtinin thlasik dawn chhoah Delhi khawpui boruak hi a bawlhhlawh zual ziah a, boruak bawlhhlawh vang hian khawpuia cheng naupang 75% chuang chuan thawk lama harsatna an tawh phah ṭhin niin The Energy and Resources Institute (TERI) zirchianna chuan a tarlang.

Health survey hi naupang 413 (kum 14-17 inkar) ah neih niin, an zinga 75.4% chuan thawk lamah harsatna an tawk tih sawiin, 24.2% chu an mit a thak ṭhin a, 22.3% chuan hahchhiau reh thei lo emaw hnap tui eawm an nei ṭhin a, 20.9% te chuan zing lamah an khuh nasa ṭhin tih an sawi bawk.

TERI report chuan Delhi khawpuia boruak bawlhhlawh tehnaah PM2.5 a ni phak a, hei hian Delhi-a cheng, a bikin naupang thawkna leh lung lamah harsatna an tawh phah niin a tarlang.

Zirchiannaah hian thir lam chi hian nasa takin khawpui boruak a tihchhiat belchhah a, PM 2.5 a thlen theih chhan a nih thu an sawi a, hei hian mipui hriselna lam pawh a nghawng zual niin an sawi. Kum 2019 October khan zinc awm zat hi PM 2.5 (particles less than 2.5 micrometres in diameter) chu 379 ng/m3 (nanograms per cubic meter of air) a ni. September 2020 khan 615 ng/m3 (nanograms per cubic meter of air)-ah a sang chho leh a ni.

Hetiang bawkin, Delhi boruaka suan (lead) awm zat chu kum 2019 khan 233 ng/m3 (nanograms per cubic meter of air) a ni a, kum 2020 khan 406 ng/m3 (nanograms per cubic meter of air) in a sang chho leh bawk.

Mithiamte sawidanin, metal zinga ṭhenkhatte hi chu mihring hriselna atana hlauhawm, hip luh tel renga thihna hial thlen thei a ni. Boruaka cadmium leh arsenic pung chak tak chuan a mi chengten cancer, kal (kidney) lam ṭhat lohna leh high blood pressure (BP sang), zunthlum leh lung lama ṭhat lohnate an neih theihna a sang tih an sawi.