FM-in economic package kalpuina tur puan chhunzawm

Union finance minister Nirmala Sitharaman chuan Inrinni leh nimin khan economic package kalpuina tura ruahmanna te a puan chhunzawm. 

Inrinni-a press conference-ah hian coal, minerals, defence production, civil aviation sector, power distribution company bakah space sector leh atomic energy sector lama hmalakna turte minister chuan a sawi a ni. 

Coal sector - Sorkarin commercial mining a kalpui dawn. Block 50 dawn chu lilam a ni dawn a, kum 2023-24 chhunga private block aṭanga coal siam chhuah tum target ton tld khat niin, hemi atan hian Rs vbc 5,000 invest a ni. 

Minerals - Mineral sector-a private investment tihlen tum a ni. Mining block 500 chu open auction process hmangin pek a ni ang. 

Defence Production - Defence manufacturing lama foreign direct investment limit siam chu 49% aṭangin 74% a tihsan a ni. Corporatisation of Ordinance factory board siam a ni ang. 

Civil Aviation - Indian Air Space hman chungchanga khuahkhirhna siam chu thlahdul a ni dawn. Airport paruk  lilam a ni dawn a, AAI chu airport paruk zinga pathum chu Public-Private Partnership (PPP) basis hmanga enkawl phalsak a ni dawn a, airport 12-ah world class facility siam a nih theihna atan private investment tih phalsak a ni ang. 
Power Sector - Union territory-a private distribution company-te chu tariff policy thar hmangin privatise an ni dawn. Hei hian power sector rintlak leh chak zawk a siam theih beisei a ni. 

Space sector - Satellite, launches leh space-based service-ah private company te an tel theihna turin sor­karin ruahmanna a siam ang. ISRO facility leh thil dangte hman phalsak an ni dawn a,  planetary exploration leh outer space travel project pawh  private sector tan hawn a ni ang. 

Atomic energy - Sorkar chuan medical isotopes siam turin  PPP model in research reactor a siam dawn a, PPP mode hmang vek hian irradiation technology hmanna tur facility pawh siam a ni ang. Research facility leh tech entrepreneur-te thawhdunna ṭha siamna turin sorkar chuan startup ecosystem leh nuclear sector a thlunzawm dawn a ni.

Nimin khan economic package hmanna tur  ruahmanna siam tawpna ber chu Finance Minister chuan a puang leh bawk a, chungte chu: 
1)    MNREGA : Migrant worker-te an mahni state-a an haw avangin, an mahni state-a hna an thawh theih nan, Mahatma Gandhi National Rural Employment Guarantee Act (MNREGA)-ah vaibelchhe 40,000 dah a ni. Jan Dhan account nei hmeichhe vaibelchhe 20-te tan Rs vbc 10,025 dah a ni. 
2)    Health (Rural and Urban) leh education : Thingtlang lamah laboratory indaih lohna a nasa a, hei vang hian ramchhunga district tinah infectious diseases block leh lab dah vek a ni dawn. Ramchhunga University 100-te chu May 30 aṭangin online course neih phalsak an ni. Online education tihchang tlun nan, E-pathshala-ah channel 12 siam belh tum a ni a, textbook 200 dah thar tum a ni bawk. 
3)    Insolvency and Bankruptcy Code (IBC) : Covid-19 hri leng vangin ramchhunga sumdawnten harsatna an thawh phah a, hei vang hian sumdawng Covid-19 kaihhnawh avanga leiba neite chu Insolvency and Bankruptcy Code (IBC)-a default category chuan a huam dawn lo a ni. Kum khat chhung MSME-ten insolvency case an nei thei lo ang.
4)    Companies Act : Companies Act hnuaia 7 compoundable offence chu alternative framework-ah 5 dah a ni. He act hnuai section hrang hranga dan bawhchhiatna inziak lang ṭhenkhat chu hman rih lo tur a ni. 
5)    Corporate affairs : Ramchhunga company-te chu foreign jurisdiction-ah an securities an mahniin an dah thei dawn a, stock excahnge-a non-convertible debentures (NDCs) private company-te chu listed company a chhiar rih loh tur an ni.    
6)    Public Sector Enterprise : Private sector-ten hlawkna nasa zawk an neih theih nan, sector zawng zawngah private sector-te chu tel phal vek a ni a, notified strategic sector-ah public sector 4 ai tam tel phal a ni lo.   
7)    Supporting state government : State-te pawisa puk theih chin chu 3% aṭangin 5% a tihsan a ni. Hemi atana a sum pek belh tur hi cheng vbc nuai 4.28 a tling.