
Manipur buaina ṭobul
Manipur-ah Meitei hi hnam lian ber, majority an ni a, a tam ber hi Hindu niin, an state mipui 64.6% vel an tling. Khawsak phung leh politics lamah pawh dinhmun ṭha leh sang zawk niin, an ramlailia phai zawl valley district-ah an awm.
Meitei-te hian kum 1949-a Indian Union-a Manipur state chhun luh a nih hma khan, tribal (Scheduled Tribe) anga pawm an ni tih sawiin, India leh Manipur infin hnuah tribal anga pawm an nihna chu an hloh tih an sawi.
Meitei lam hian an hnam leh an pi leh pute ram, tradition, culture leh ṭawngte humhalh a nih zel theih nan ST status pe turin Manipur High Court-ah ngenna an thehlut. ST-a chhiar tel an nih loh avangin ram danpui hnuaiah pawh an hnam humhalhna a awm ve lo a, dan loa ram dang aṭanga pemlutte an hnam leh ramte an chimral mek tih an sawi.
Manipur High Court chuan Meitei-te ngenna a ngaihtuah hnuah, April 19 khan Manipur sorkar hnenah ST category-a dah ve turin sorkar laipuiah rawtna thehlut turin a hriattir a ni.
High Court thupek tihchhuah a nih hnuah, Manipur-a tribal hrang hrang chuan Meitei-te ST status pek an duh lohna hi an lantir.
Meitei-te chu an state-a hnam lian ber leh tam ber, kawng hrang hranga an state awptu zawk an nih avang leh, Meitei ṭawng chu Constitution-a Eight Schedule-ah telh a nih tawh avangin Meitei hnam chu Scheduled Castes (SC) or Other Backward Classes (OBC)-ah dah an ni sa a, he category hnuaia hamṭhatna hrang hrangte an chang tih tribal-te chuan an sawi a. ST status pek an nih chuan tribal-te tana hamṭhatna leh siamte chu an rawn chuhpui ve leh thei dawn a ni.
ST status chungchanga Meitei leh tribal-te inkara buaina a chhuah hma hian, Manipur-a BJP sorkar chuan an state chhunga tribal-te chenna hmun eng emaw zat chu reserved forest area a ni tiin a lo nawrchhuak tawh bawk a, hei vang hian lungawi lohna pawh lantir a lo ni tawh bawk.