
Manipur chungchang sawi tura PM nawrin eptu party-ten vawiinah lungawi lohna lantir dawn
Eptu party MP hrang hrangte chuan prime minister Narendra Modi chu Manipur tualchhung buaina chhuak chungchang Parliament House pahniha sawi tura phutin, vawiin hian Parliament compound chhunga Mahatma Gandhi lim bulah lungawihlohna an lantir dawn.
Parliament monsoon session neih mek chu eptu party-ten Manipur chungchang sawiho phuta inkhawm an aubuai avangin rorel mumal thei loin an la awm a ni.
Ṭangrual pawl INDIA dintu eptu party hotu hrang hrangte chuan Rajya Sabha-a Leader of Opposition, Mallikarjun Kharge chu a chamber-ah vawiin hian an hmu dawn a, Parliament-a an chet zel dan tur an sawiho ang.
Meeting zawh, zing dar 10-ah eptu hotute chuan house pahniha an luh hmain Gandhi lim bulah lungawilohna lantir an tum a ni.
Sorkar laipui chuan session neih mekah hian Manipur chungchang sawiho hun rei lote hawn remtiin, Home Minister chu zawhna chhang tura tih a ni. Mahse eptu lam hian Prime Minister chu hemi chungchanga ṭawngkam nei hmasa turin an phut thung. Hei bakahsession-ah hian party tinte'n Manipur chungchangah an ngaihdan sawiin, debate-na hun thawl tak neih an duh bawk tih an sawi.
Sorkar laipui chuan eptu pawlte chu, Manipur chungchang chu session-a thil pawimawh tak tak sawiho turte tlanchhiatsanna hmanruaa hmangah puhin, session an ngai pawimawh tak tak em tih a zawt ve bawk.
MHRC-in buaina chhuak chhuichiang turin thupek chhuah

Manipur Human Rights Commission (MHRC) chuan May 3-a Kuki leh Meitei inkara tualchhung buaina chhuak kal zelah, mihring chanvo palzutna thlengte chhuichiang turin Manipur police-te a hriattir.
MHRC hian Churachandpur-a cheng, Naorem Ibomcha Singh-an case a thehluh behchhanin he thupek hi a tichhuak a ni.
Singh chuan Kuki militant-te chu an district-a Meitei-te beihah puhin, a silai dahna hmun pawh an rawksak niin a sawi. Buaina thleng hi Kuki militant ITLF leh Kuki-Zo community-te bultumah puhin, ITLF leh ZRA-te chuan Meitei hnam tiamin, mi sang chuang mihring dikna chanvo an palzut sak a ni, a ti.
MHRC chuan IGP rank aia hniam lo police officer-in hemi chungchang hi chhuichianga bawhzui turin thupek a chhuah. Commission chuan state sorkar chu Protection of Human Rights Act, 1993 hnuaia Section 27 (1)(b) zawm tur leh, a hma thei ang bera thupek hi bawhzui turin a hriattir bawk.
BJP MP hlui Kannan-an BJP a chhuahsan
Puducherry MP hlui, P Kannan chu Manipur-a hmeichhiate laka pawikhawihna leh mihring nihna chanvo palzutna nasa tak thleng duhlohna lantir nan, kar liam ta Inrinni khan BJP party aṭangin a bang. Kannan hian kum 2021 khan Congress party chhuahsanin, BJP a zawm a ni.
Inrinnia thuchhuah a siamah, Kannan chuan Manipur-a hmeichhiate nghaisak an ni chu a dem tih a sawi a, "Hmeichhiate chunga rawng taka chetna ka demzia hi ka sawichhuak zo lo. BJP nena inthlunzawnna emaw inbiakna emaw engmah ka nei tawh lo tih ka puang. Mipuite tana ka beihna hi ka chhunzawm zel ang," tiin a sawi.
Kannan chuan human rights palzutna leh hmeichhiate chunga pawikhawihna a hluar mek avangin Manipur-ah hian President's rule puan a rawt bawk. Tribal hmeichhe pahnih chunga rawng taka chetna video chu thla hnih leh a chanve hnuah social media-a a darh chu pawi a tih thu a sawi a, hmeichhe pahnihte chunga chet dan hi thil rapthlak tawp leh khawvela hnam zawng zawngte inkaihhruaina leh kalphung kalh a ni, a ti.
MP hlui chuan Manipur-a thil thleng chu Indian tan chauh nilo, khawvela mihring zawng zawng, a bik takin hmeichhiate tana thil zahthlak a ni tih sawiin, "State sorkar emaw sorkar laipui emaw tan hawisan theih a ni lo. Ramchhunga hmeichhiate lakah pawi an khawih tih an pawm zawk tur a ni a, Manipur sorkar hi President's rule-ah dah vat tur a ni," tiin a sawi.
DCW hotu Manipur-ah a kal lui

Delhi Commission for Women (DCW) hotu, Swati Maliwal chuan Manipur sorkarin an state tlawh tura a dilna phalsak lo mah se, nimin khan a kal lui.
DCW hotu hian Manipur-ah mipat hmeichhiat lam hawia tihnawmnah tawkte hmu tura kal a tum thu a sawi a, mahse state sorkarin phalna a pe duh lo tih a sawi. Mahse nimin khan a twitter-ah Manipur lam a pan lui tih sawiin, chief minister N Biren Singh hnenah a thlen huna meeting neihpui tura ngenna a thawn thu a sawi bawk.
"Manipur sorkar chuan state chhung dan leh thupek dinhmun thlirin, ka zin hun hi sawn turin min a ti a ni. Mahse an rawtnate ngun taka ka ngaihtuah hnuah, ka ruahman lawk anga Imphal pan hi ka tum ta tho a ni," tiin a tarlang. CM Singh nena inhmu tura ngenna a thawn copy pawh a tarlang tel bawk a ni.
BJP-in Manipur leh state dang an khaikhin chungchang Congress hruaitu Chidambaram-a'n a sawisel

Manipur tualchhung buaina leh, hmeichhiate chunga chetna rawng tak thleng mek chungchangah central leh state-a rorellai, BJP chuan sawisel leh beih a tawk nasa hle.
BJP chuan Manipur chungchanga demna an tawh mek karah, eptute chu Manipur chungchang ringawt an sawi chu Parliament-a thil dang pawimawh sawiho ngai laka an tlanchhiatnaah an puh a; West Bengal, Rajasthan leh Bihar-a hmeichhiate laka hleilenna thleng chungchangah eptute chu ngawi rengah a puh let a ni.
Congress senior leader, P Chidambaram chuan BJP thusawi a twitter-ah a chhang let a, "Bihar, West Bengal leh Rajasthan-ah hmeichhiate beihna a thleng ngei tih pawm ila. Mahse hei hi engtinge Manipur-a pawikhawihna thleng mek sawibona tura chhuanlamah hman a nih theih ang?" a ti.
Thubuai 6,000 chuang ziak lut tawh
Manipur-a May 3 aṭanga tualchhung buaina chhuak kal zelah thubuai 6,000 chuang ziah luh a ni tawh niin sorkar lam thuchhuak chuan a tarlang.
Thubuai ziah luh zinga a tam ber hi in halsak leh sorkar hmunhmate tihchhiat chungchang a ni. `
Hun rei tak tualchhung buaina chhuah hnuah, Kuki hmeichhe pahnihte chunga Meitei mipa rualte chetdan rapthlak tak video darh chuan mi a ti thinur zual a, hei vang hian sorkar agency leh security force-te pawhin state chhunga thil thlengte an vil uluk lehzual niin an sawi. Social media platform lama thu dik tawk lo thehdarh awm ṭhinte chu tihtawp tuma theihtawp an chhuah thu an sawi bawk.
Manipur Police-ten mi 6 man tawh
Manipur police-te chuan Kuki hmeichhe pahnih saruaka kawngzawh tirnaa inhnamhnawih mi paruk an man tawh.
Police-te hian an mi man zinga pakhat chu kum tling lo a nih thu an sawi a, he pawikhawihna rapthlak tak thlenga inhnamhanwih zawng zawngte chu man vek an nih theihna turin theihtawp an chhuah thu an sawi bawk.
Tualchhung media-te tarlan danin, hmeichhe pahnihte chunga rawng taka chetna thlenga mawhphurtua puha an man zinga, Huirem Herodas Meitei chenna in chu hmeichhe rualten kar liam ta Zirtawpni khan an halsak a ni.