Australia-in European carp a buaipui
Nungcha an awm lohna tur hmuna an awm hian an va awmna rama nungcha awm sa dangte an tibuai a, environment-ah harsatna a thlen ṭhin. Tunlaia Australia-in a buaipui chu an luipuiah te Australia-a a tir aṭanga awm ngai lo sangha, European carp te a ni.
Australia deputy prime minister Barnaby Joyce chuan Europe sangha, an ram luipuia awmte hi tihbo an nih tur thu a puang a, hemi atan hian Australia chuan sum tam tak a sen a ngai dawn a ni.
Australia sorkar chuan an ram Europe sangha, an rama vulh tura an lakluh, mahse an luipuiah te chhuak a, inthlahpung ta sanghate hian an ram leilung leh luipuiah harsatna a thlen mek tih a sawi a, hemi avanga Australia sorkarin kum tina sum a hloh zat chu Australia dollar maktaduai 500 zet a tling.
Kum 1859 aṭang khan European carp-te hi Australia ramah vulh tura lakluh ṭan a ni a, mahse luipui dungah te a chhuah tak avangin Murray-Darling Basin an tih huam chhungah harsatna a thlen nasa ta hle a ni. Heng sanghate hian ha an nei lo a, chuvang chuan lui chhuat, tui mawnga thil tla te an eiin, lei an hreuh a, chu chuan lei kalral (soil erosion) nasa takin a siam a ni. Hei bakah tui nÍmna a tichhia a, tui tuirilna titlemin, chu chuan tui quality a tichhia a ni.
Australia sorkar hian heng sanghate tihboral nan hian USD mtd 11 (Australian dollar mtd 15) zet sum a dah a, Carp herpesvirus an chhuah ang a, chu chuan Europe sangha zaa 95 vel chu a tihlum thei turah an ngai. Ram dang leh hmun dang aṭanga ran leh nungcha lakluh lamah hian Mizoram pawh kan khirh ve deuh deuh lo chuan kan environment hian a tuar dawn a, nakinah sum tam tak senga a then hna thawh a la ngai ve ang tih a hlauhawm hle.