Khawchin sawilawk a harsa tial tial
Khawvel sik leh sa a inthlak danglam nasa lutuk tawh a, hei hian khawchin sawilawk pawh a tiharsa tial tial niin scientist-te chuan an sawi.
Nature Climate Change-a zirbingna tarlanah chuan Pacific Tuifinriat hian kumin pawhin hian khawvel chu nasa takin a nghawng danglam leh dawn. Pacific chhak lam, US vaukam lamah chuan khawkhêng thleng hle tura ngaih a ni a, Pacific thlang lam, Asia lamah erawh chuan tuilian nasa tak awm thei tura ngaih leh beisei a ni.
Scientist-te chuan khawvel sik leh sa chu nasa tak takin a inthlak danglam leh dawn tih an sawi a, hei vang hian sawi lawk pawh a harsa hle a ni, an ti bawk. Data hrang hrang aṭanga a lan danin, Pacific Tuifinriata La Nina thleng ṭhin chu global warming avangin a thleng ngun tial tial. A hmaa kum 23 chhunga vawi khat thleng ṭhina ngaih kha tunah chuan kum 13 chhungin vawi khat thleng ang a ni tawh. Chutiang bawk chuan El Nino pawh a thleng ngun tial tial.
La Nina thlen kum hian kum dang zawng aiin khawvel a vawt ṭhin a, El Nino thlen kumah kum dang zawng aiin khawvel a lum thung. Heng thil pahnih hi Pacific-a thleng ṭhin a ni. El Nino a thlen hian khawvel hmar lamah thlasik kum dang zawng aiin a na a, Pacific chhehvela ramah te pawh khua a vawt nasa lehzual hle ṭhin. El Nino thung hi chu nikum pawh khan a thleng. El Nino thleng hian thlai thar chhuah thlengin a nghawng a, El Nino thlen kumah chuan wheat leh buh thar chhuah a tlem a, bekang lam chi thar chhuah erawh a pung thung.
Exeter University, UK-a Climate Change-a Joint Met Office Chair, Prof Mat Collins chuan scientist-ten El Nino leh La Nina hnathawh an hriat belh tial tial tih a sawi a, "Research kan lo neih tawh aṭangtein El Nino thlen ngun tial tial kan hre thei a...hengte hi khawvel lum tial tialin a hrin chhuah a ni," a ti.