Khawvel ang ber planet dang

Planet pariat zet uluk taka astro­nomer-ten uluk theihtawp an zirchian hnuah, an zinga pakhat chu he lei, kan khawvel nen hian a inang hle tih an sawi chhuak.

NASA Kepler space telescope hmangin heng planet pariat, hmun hla taka awmte hi zirchian an ni a, an zinga pathum chauh hi an hêl ni aṭanga an awmna hlat dan aṭang pawhin thilnung chên theihna tur hmun niin an ngai a, chung pathum zinga pakhat phei chu kan awmna lei nena inang tak, leilung pawh sakhat a ni. Chu bakah chuan a lum zawng pawh a tâwk chiah tura ngaih a ni.

A hmaa he lei ang bera an ngaih chu Kepler 186f a ni a, mahse zirchiangtute chuan tuna an zirchian zinga mi, Kepler 438b chu 186f ai pawhin he lei hi a ang zawk niin an sawi. Kan chenna lei nen hian phir ni mai awm khawpin a lang a ni an ti.

Mahse he khawvel ai chuan a lian zawk hle a, he lei aiin 12% zetin a lian a, kan awmna lei nen lum leh vawh lam pawh a inhnaih hlein an hria a, he lei ai hian a hel ni aṭangin lumna hmu hnem hret zawkin an hre bawk. California-a Seti (Search for Extra-Terrestrial Intelligence) Institute-a mi Dr. Doug Caldwell chuan kan awmna lei aiin a lum hret zawk turah an ngai niin a sawi.

Caldwell chuan, kan chênna lei ai hian van boruak a lang sen (red) zawk ang," tiin a chhan chu a ni hel hi red dwarf star a nih vang niin a sawi. He planet hi a awmna a hla hle a, lei aṭang hian êng kum 475 zeta hlaa awm a ni.

Kepler space telescope hi kum 2009-a an kah chhuah kha a ni a, he enhlatna hian arsi bawr khawm (constellation) Lyra chhevela arsite chanchin zirin, kan awmna lei ang hi a awm leh awm loh a zawng a ni. Khawvel ang tak tak planet tam tak a hmuchhuak tawh a, 500 chuang zet zingah planet pariatte hi an zirchiang lehzual ta a ni.

Nunna a awm theih leh theih loh tur an tehnaah chuan planet an hmuhchhuahin ni a helna hlat zawng a pawimawh hle. A hnaih lutuk chuan a lum lutuk ang a, nunna a awm thei lo ang. A hlat lutuk chuan a vawt lutuk ang a, engmah a awm thei chuang lo. Tuna planet pathum an sawi chhuah bik hi hetiang aṭanga teha nunna awm theihna âwm tawk nia ngaih a ni a, chung zingah chuan Kepler 438b hian khawvel a ang ber.