Gangotri-ah Ganga a innghat vek lo
Lok Sabha-a environment minister, Anil Madhav Dave chuan Ganga luipui hi Gangotri vur kh‚wn lui (glacier)-ah a innghat vek lo tih sawiin, Gangotri vur khawn pawh hi tuiral mah se, Ganga lui hi a luang tho dawn a ni a ti.
Indian Space Research Organisation (ISRO) chuan kum 2004 aṭanga 2007-a Himalaya-a vur kh‚wn lui te Indian satellite data hmangin map an siam a, chutah chuan vur kh‚wn lui hi 34,919 awm≠in, hengten ram an khuh zau zawng hi square km 75,779 zet a ni. ISRO hian vurkh‚wn lui 2018 zet chu an tuiral leh pun belh dan an zirchang bawk a ni.
Madhav Dave chuan, "He zirchianna aṭanga a landan chuan glaciers za zela 87 zet chu an dang≠lam lo a, zaa 12 te chu an kang/kiam mek a, zaa 1 chu a len belh thung a ni," a ti. Dave chuan vur kh‚wn lui lian ber, Gangotri chu kum khat chhungin metre nga aṭanga 20 velin a kiam a, lian ber dawttu Satopanth pawh a kiam zel a, mahse hlauhawm leh nasa takin a kiam duak duak lo niin a sawi bawk.
Gangotri hi Ganga lui hnar pawimawh tak a ni a, Gangotri vur khawn lui a tui aṭangin Ganga hi a insiam a ni. He glacier hi a tuiral hlauh chuan Ganga luipui pawh kangchat mai tur anga sawi a ni ṭhin a, mahse Dave chuan chuti maia a kangchah loh tur thu sawiin, Ganga luia tui awm zaa 70 emaw vel lai zawk hi ruahtui aṭanga awm niin a sawi.
Glacier hi vur tla khawm zel aṭanga insiam a ni. Vur tla chu a indelh muk tial tial a, a tawpah chuan a lo kh‚wn ta ṭhin a ni. Chung vur kh‚wn chu a rihna avangin muang ch‚ngin ruam dung zuiin emaw a lo tawlh ta ṭhin a, a ṭhen chu ni khat≠ah centimetre tlem te chauhin a tawlh ṭhin. Chutianga a tawlhnaah chuan ruam pianhmang leh nihphung≠te nasa takin a thlak danglam ṭhin.
Glacier-te hi a tui dan tur pangngaia a tui chuan mihringte tan a pawimawh hle. Lui lian tam tak hnar pawimawh chu glacier-te hi a ni. Khawvela glacier awm zawng zanwg tuiral ta se, tuifinriat chim chin hi inchi 17 laiin a san belh thei dawn niin an sawi. Hetiang a nih chuan tuipui tui al lam a pawlh dal ang a, tuifinriata nungcha tam takin an tuar ang a, chu bakah tuipui chÓm chin sang chuan mihringte khawsakna nasa takin a tibuai dawn a ni.