Science & Environment Harappan zirchian lehzualna
Deccan College Postgraduate and Research Institute, Pune-in Rakhigarh, Haryana-a Harappan civilization hmun pakhat an hmuhchhuah chu uluk lehzuala zirchian an tum a, Harappan te hi eng hnam leh eng mi nge an ni tih hriat tumin uluk deuhin an belchiang ang.
He hmunah hian mipa pahnih, hmeichhia leh naupang pakhat ruhro an hmuchhuak a, heng ruhro an hmuhchhuah aṭangte hian Harappan mite hnam hriat chhuah tumin an zir dawn a ni. Rakhigarh hmuna an laihchhuah hi BC 4000 aṭanga 4,500 inkar vela mi nia ngaih a ni.
Deccan College Postgraduate and Research Institute, Pune-a an vice chancellor Dr. Vasant Shinde chuan an DNA an zirchiang dawn tih a sawi a, Harappan mite kha eng hnam nge an ni tih hriat chhuah ngei tumin an bei dawn tih a sawi. Harappan mite hnam chungchangah hian ngaihdan a tam hle a, ṭhenkhat chuan Dravidian lam, Mediterranean Australoid nia ngai an awm a, India chhim lam mite nen inhnaih hleah an ngai a, kum 20,000 vel kalta khan India hmar thlang lam leh Pakistan chhim chhak lam hi an luah ṭan niin an ngai.
Dr. Shinde chuan, "Ruhro pahnih phei chuan an hmai ruh a la ṭha hle a, khawvel hnenah hian eng ang hmel nge Harappan mite hian an put tih hriattir ngei kan tum a ni," a ti. South Korea aṭangin hetianga an hmelhmang pangngai din chhuah lehna tur software ṭha mi an siam an hmang dawn tih a sawi bawk.
Rakhigarh hi Hisar District chhunga mi a ni a, hemi chhungah hian khur 21 awmin, chung zinga pali chu an inphumna khur a ni. Indian archeologist te chuan Rakhigarh-a Harappan hmun an laihchhuah hi khawvela Harappan Culture laihchhuahna lian ber niin an sawi a, tuna a lian ber, a zau ber chu Pakistan chhunga Mohenjo-daro a ni. India ram chhungah hian Harappan site hi 2000 chuang zet a awm a ni. Mohenjo-daro hmun hi hectare 300 vel zeta zau a ni a, Rakhigarh hi hectare 350 zeta zau a ni thung.
Harappan mite hi eng mi nge an ni tih hi hriat chian theih a la ni lo a, an hmun hma leh carbon dating aṭang pawhin he Indus lui phai finna awm hun hi a inang lo zung mai. Pakistan-a Balochistan hmuna Mehrgarh chu carbon-dating technology thara an enin kum 12,000 leh 10,000 inkar vel a ni a, Harappa hmun ngau ngau hi BC 3,000 aṭanga 5,000 emaw, a aia la rei deuh hlek emaw a ni.