Thlai chi siam danglam India intodelhna tur a nih beisei
India hi khawvela mihring pun chakna ber ramte zinga mi a ni. Tun≠ah hian mihring tluklehding≠awn 1.2 zet an awm a, kum 2050 khi chuan tluklehdingawn 1.8 awm tawh tura ngaih a ni. Hetianga mihring an pun lai hian thlai chÓnna ram a pung ve lo mai pawh ni loin, khawpui a zau zel avang te, thilsiamna hmun leh hmun pawi≠mawh
dang≠te din thar a nih zel avangin thlai chÓnna ram hi hmun ṭhen≠≠khatah chuan a kiam zawk.
Thlai chÓnna ram a pun loh a, mihring an pun chak hle bakah hian, India rama lonei mite chuan an thlai tichhe thei thilah harsatna tam tak an tawk reng bawk. Zuva avang te, thlai natna hrang hrang te, khawkhÍng, tuilian leh, thlai ch‚wmna tur tuilakna mumal loh avangtea India lonei miten kum khat chhunga an sum hloh hi Rs. vbch 50,000 a tling.
Harsatna awm chho mek leh, lo la awm tur atan mithiamten ṭan an la zel a, India-in ei leh bara harsatna a tawh mek te, a tawh turte sutkian nan chuan thlai chi, mihring thiamna hmanga sawngbawl (genetic modification = GM) chu a ṭha ber dawn tih an sawi.
Genetic Modification thlaite chu thlai chi ril (DNA) aṭangin natna ngam zawk tur te, thar hlawk zawk turtea sawngbawla siam danglam an ni. India-ah hian hetiang thlai hi chi khat chÓn a ni tawh a, chu chu Bacillus thu≠ringiensis Cotton an tih chu a ni. He la chi chhung≠ah hian bacteria chi khat, Bacillus thuringiensis-in thlai beitu natna do let theihna a neih nena siamkawpin, la ei chhetu natna hrik laka him zawkin siam chhuah a ni a, kum 2002 khan India chuan a pawmpui a ni. GM thlai hi US-ah chuan chi 12 lai chÓn a ni tawh thung.
Consortium of Indian Farmers Association-a an advisor, Chengal Reddy chuan GM thlai ang chi siam tur hian nasa taka beih mek a nih thu sawiin, khawkhÍngah pawh dam khawchhuak thei tur chi thlai siam tuma hma lak mek niin a sawi. International Crops Research Institute for the Semi-Arid Tropics-a an biologist, Kiran Sharma chuan behliang (pigeon pea) chi a siam danglam hret a, chu chuan natna hrik a ngam hle a, chu bakah behliang pangngai aiin a let 30-in a thar hnem thei zawk.
Hetiang hi a nih avang≠in mithiamte chuan India hmalam hun zel atan thlai chi siam danglam lamah hna an thawk nasa hle. Mithiamte chuan thiamna hmanga thlai chÓn zat ngai reng, khawkheng leh natna laka him zawk, thar hlawk zawk bawk si siamin hna an thawk mek a ni.