India-in Paris Agreement ti­hlawh­tling turin hma a la

Paris khawpuia environment chungchanga khawvel ram hruaitute inhmukhawmin, leilung a lo ṭhat zelna tura hmalakna tur hrang hrang a rua≠hmanna te tihlawhtling turin India chuan hma a la a, sorkar pawhin hmalakna tur hi a pawmpui ta.

India external affairs minister, Sushma Swaraj chuan sik leh sa danglam chak tihziaawm a nih theih nan India chuan theihtawpin hma a la dawn tih a sawi a, India-in hemi kawnga hma alak dan tur ruahmannate chu Mahatma Gandhi pian champha phakah hian UN hnenah a thehlut dawn a ni a ti.

Paris Agreement an tih hi a taka tihlawhtling tur chuan khawvela carbon tihchhuah zawng zawng zaa 55 tichhuaktu ram 55 sorkarten an pawm a, ruahmanna an siam a ngai a ni. Ram 60 chuang chuan ruahmanna an siamin an pawm a, UN-ah an thehlut tawh a ni. Khawvelah India hi greenhouse gas pechhuak hnem pathumna a ni a, khawvelin greenhouse gas a pek chhuah za zela 3.5 hi India-in a tihchhuah a ni.

Tun kum zabi khat chhung hian khawvel hi a hma aiin degree celsius 2 emaw, a aia sang emawa lum belh tura chhut a ni a, Paris Agreement hian khawvel lum belhna tur hi 2 degree celsius hnuai lam nihtir an tum a, an tum dan chuan 1.5 degree celsius nihtir theih an tum. Chumi tur chuan greenhouse gas (carbon dioxide, carbon mono≠xide leh boruak dangte) pek chhuah tlem a ngai a, chumi tura hmalak te, ei leh bar khawih pawi lo zawng leh boruak tichhe lo zawnga hmasawnna thlente an tum.

Nikuma Paris-a sik leh sa inthlak chak lutuk chungchanga khaw≠vel ram hruaitute inhmu≠khawmin, hma lak dan tur an siam hi a tirah chuan tihhlawhtlin an hu≠phurh hle a, mahse an beisei aia hmain hma an la ṭan thei dawn angin a lang a, an lawm hle. Kumin November thlaa Marrakech-a UN climate change conference lo awm turah hi chuan a taka tihhlawhtling tura thawh tak tak ṭan tum a ni.