Dark energy a awm tak tak lo!?
Vanthengreng rawn insiamchhauh chhohna leh zau belh zel chungchanga thil pawimawh tak, dark energy hi theory mah ni se, mithiam tam tak chuan thil tak tak ni ngei tawhin an ngai a, chutih mek lai chuan tunhnai khan mithiam
ṭhenkhatte chuan dark energy hi a awm tak tak lo niin an rawn sawi ve leh thung.
Kum 1998 khan cosmologist pathum - Paul Perlmutter, University of California, Berkeley; Adam Riess, Johns Hopkins University; leh Brian Schmidt, Australian National University te chuan universe hi chak tak maiin a len belh zel a, unverse nasa taka a len belhna chhan chu dark energy vang a ni tiin, he thil avang hian kum 2011 khan Nobel Prize in Physics an dawn phah nghe nghe. He an thil hmuhchhuah hi Type 1a supernovae an zirchianna aṭanga an hmuh a ni.
Mahse he ngaihdan, hmuhchhuah hi tunhnaiah zirchianna aṭang thoin mithiam dangte chuan an rawn hnial ta thung. Oxford University, UK-a scientist, Subir Sarkar leh a thawhpuite chuan he cosmological concept hi a dik tawk lo a ni an rawn ti. Sarkar chuan 740 Type 1a supernovae an zirchianna aṭangin a hmaa thil lo awm tawh kha a dik tawk lo niin a rawn sawi. A hma khan statistical method-ah one-dimensional an hmang a, khang kha tunlai angah chuan hman theih a ni tawh lo a, anni chuan hmanraw thar leh changkang zawk an hmang tawh a ni a ti.
An hmuhchhuahah chuan vantheng≠reng hi chak tak maiin a len belh lo a, a pangngaiin a len belh zawk a ni (not faster but average rate). Hei bakah dark energy nihphung hrim hrim rinhlelhna a rawn siam a, he energy, hmuh theih loh, mahse vanthengreng chhunga thil awmtea pawimawh tak si nia sawi hi a awm tak tak lo a ni mai thei tiin Sarkar-a zirchianna hian a tarlang. An thil hmuhchhuah thar hi Scientific Reports journal-ah an tichhuak.