Graham Staines-te pafa hal hlum aṭangin kum 21 a liam ta

Kum 1999, January 22 a ni a,  Australian Christian missionary Graham Staines leh a fapate pahnih Philip (10) leh Timothy (6)-te chu Odisha-a  Manoharpur-Keonjhar thingtlang khuaah an motor-a an chuang lai chu Hindu pawl Bajrang Dal member-te chuan an hal hlum a, he chanchin hian khawvel a dengchhuak hneh hle.

Nimin kha Graham Staines-a te pafa hal hlum champha kum 21 a ni a, mi tam tak chuan kha thil thleng kha kan la hre reng awm e.

Hal hlum a nih lai khan Graham kha kum 58 mi a ni a, India-ah missionary hna kum tam tak thawk tawhin Odisha-a Baripada-ah 'phar' zingah rawngbawl hna a thawk a ni.

A bul ṭhut
Graham Staines hi Queen­sland, Australia-a  Palmwoods khuaa 1941 khan a piang. Amah hi Kristian ṭha tak a ni. Kum 1965 a ni a, a hunlai khan Internet a la awm lo. Kum 24 mi chauh la ni Graham chuan a naupan tet lai aṭang a pen pal India rama awm, Baripada, Odisha mi Santanu Satpathy Baripada tlawh tur chuan thutlukna a siam ta a. Hemi ṭuma a ṭhianpa a tlawh hi Odisha-ah hian a cham zui ta a ni.

1965-ah vek hian Evange­lical Missionary Society of Mayurbhanj (EMSM) chu zawmin Odisha hmun kilkhawr tak takah missionary hna a thawk kual a, kum 35 dawn zet chu Odisha-ah hian missionary hna hi a thawk hman.
An tualchhung ṭawng pawh a thiam nal hle a, Odia ṭawng pawh thiam tak niin, missionary hna a thawhna hmuna tualchhung ṭawng ngatin Pathian thuchah pawh a sawi ṭhin.

Bajrang Dal 
RSS chhungkaw pawl zinga mi Bajrang Dal-te hian Graham-a rawngbawlna hi an helh hle a, Adivasis-te Kristian-ah a inlehtir nia an ngaih avangin an ngai thei lo hle.

Kumtina a hnathawhna leh a chhehvela Kristiante hun hman ṭhin  Manoharpur-a jungle camp-a a kal tur, a fapate pahnih nena  Mayurbhanj leh Keonjhar inkara an motor-a an riak chu Bajrang Dal-te hian an hal hlum ta a ni.
A hunlaia report-a alan dan chuan Staines-a te pafa chuanna lirthei bei tur hian mi 50 vel zet hreipui nen an thawk chhuak.

He pawikhawihna thlennaa bultumtu bera puh Dara Singh chu thi tura a chungthu rel a nih zet hnuah damchhung lungin tang tura tih a ni leh ta zawk a ni.

A kalsan a nupui leh a fanu
Graham Staines-a te jungle camp-a an kalnaah hian a nupui Gladys Staines leh a fanu Esther-te chu an kal ve lo a, anni nufa hian an pa ber thih hnu pawh hian Odisha chhuahsan duh loin 'phar' zinga hnathawh chhunzawm hi an thlang a ni.

Kum 2005 khan khatih hunalaia India President APJ Abdul Kalam khan 'phar' enkawlna kawnga a thawh 
ṭhat avangin Gladys Staines hi Padma Shri a hlan nghe nghe.