
Science & Environment: MZU researcher-te'n rul chi thar hmuchhuak Stoliczkia vanhnuailianai
Mizoram University, Zoology Department-a researcher-te chuan Wildlife Institute of India, Dehradun leh Natural History Museum, London-a an thawhpuite nen ṭangkawpin Mizoram aṭangin rul chi thar an hmuchhuak. He rul hmingah hian 'Stoliczkia vanhnuailianai' tih an vuah.
Rul chi thar hmuhchhuah hi ramsa lama 'taxonomic journal' lian ber pawl, Zootaxa journal, July 6, 2021 a chhuak chuan a puangzar tawh nghe nghe a ni.
He rul hi a hmuchhuaktu zinga mi K. Lalhmangaiha leh Isaac Zosanglianate'n field work an neihna, Phulpui ram aṭanga an man niin Mizoram University-a Systematics and Toxicology Laboratory-a an hotu Dr. Esther Lalhmingliani (Associate Professor) te nen chipchiar taka en chian a nih hnuah, rul genus (science a nunna nei inlaichin hnai ho dah khawmna) vang tak mai, Stoliczkia a ni tih hmuhchhuah a ni a, he genus-ah hian rul chi hnih- Stoloczkia khasiensis (Khasi hills, Meghalaya aṭanga hmuhchhuah) leh Stoliczkia borneensis (Borneo thliarkar aṭanga hmuhchhuah) te an awm.
Heng rulte hi rul vang tak a ni a, mumal taka vawn ṭhat hi museum-ah pawh specimen panga chiah hmuh tur an awm.
Mizoram leh Meghalaya a inhnaih avangin Mizorama man thar pawh hi 'Stoliczkia khasiensis' a nih beisei a ni a, he rul chi hi an hmuh hnuhnun ber pawh kum 1904-ah daih a ni.
Amaherawh chu chipchiar leh zual a zir chian a nih a, Stoliczkia khasiensis nen tehkhin a nih hnu ah, a chi thar, science khawvelin a la hmelhriat loh a ni tih hmuhchhuah a ni.
He rul chi thar hi Mizo lal hmingthang tak Vanhnuailiana hmingchawiin a scientific hming hi phuah a ni a, 'Stoliczkia vanhnuailianai' vuah a ni.
A sap hming atan 'Lushai hills dragon snake' tih phuah niin, a phuhlip hi a sin em avangin a Mizo hmingah chuan 'Rulphusin' vuah a ni a, he rul hi tur nei lo chi, mi a chuk pawh a hlauhawm loh chi niin mithiamte chuan an sawi.
Scientific hming phuah tur hian dan zawm ngai tam tak a awm a, he dan zingah hian a 'pa' (male) hming chu a tawp a ‘I’ belh a ngaih vangin tun a rul chi thar hming tawpah pawh hian ‘I’ hi belh a ngai a ni.