
Mizoramah Aidu chi thar hmu chhuak
Mizoram Univesity Environmental Science department Prof. H.Lal-ramnghinglova leh M.Sawmliana, Assistant Conservator of Forest (Pension) chuan Aidu chi (variety) thar an hmu chhuak a, anmahni hming chawiin, 'Zingiber neoptrancum var.ram-sawmii Lalramnghinglova & Sawmliana (Zingibera-ceae)' tih an vuah.
Prof. H.Lalramnghing-lova leh M.Sawmliana-te hian he Aidu hi kum 2017-ah daih tawh khan an hmu chhuak a, a report hi Journal of Japan Botany 96(6):321-325 (2021-ah tih chhuah a ni.
An Aidu hmuh chhuah thar hi Aidu ria/zen leh hring duk, a rah tuamtu kawr (bracts) chu la hlumna ang deuh, a bul bawr sawhthing ang deuh a ni a; July-August thlaah a par a, a par chu a tuamtu kawr atanga lo chhuakin, a var lam rawng a ni. "A Mizo hming phuah a ni chiah lo nain, “Aidu-sen” tiha mawi a ni," tiin thuchhuah an siamah chuan an tarlang.
He Aidu-sen hi Ṭam dil ram leh Dampui forest-ahte hmuh a ni a, khawvel hmun dangah a awm lo niin an sawi bawk.
Mizoram hi thing leh mau, hnim leh thlai bakah ramsa leh nungcha chi hrang hrang tamna a nih avangin, “NE biodiversity hotspots” zingah a tel a. Nungcha lamah phei chuan Dr.H.T.Lalremsanga leh a thawhpuite'n rul, sangha leh chungu (amphibians) chi thar eng emaw zat an hmu chhuak tawh. Hnim/thlai lamah hian A.T.Gage-an 1899 aṭangin lo zir ṭan daih tawh mah se, chi thar hmuh chhuah sawi tham a la tlem hle a, Botanical Survey of India-in an hmuh chhuah tlem azawng tih mai loh chu sawi tham a awm meuh lo niin thuchhuah an siamah chuan an tarlang a ni.