Dark Matter Galaxy thlanmual?
Australia-a astrophysicist te chuan uluk taka galaxy 11,000 chanchin an zir aṭangin, galaxy tichhetu chu dark matter niin an ngai.
Melbourne-a Swinburne University of Technology-a mi, Toby Brown chuan galaxy-a gas te nasa tak a kal bo an hmu a, arsite insiam nana thil pawimawh tak gas a bo takah chuan galaxy pawh chuan a chhiat phah a ni tih an hmu niin a sawi. He zirchianna hi International Centre for Radio Astronomy Research buatsaih a ni a, ICRAR hi Curtin University leh The University of Western Australia ten an din a ni.
Brown chuan, “Galaxy te hi dark matter hlawm chhunga awm an ni a, chu chu dark matter halos tiin kan sawi,” a ti a, galaxy te hi halo size chi hrang hrangah an awm a, halo lian deuh zawka galaxy awmte chu intergalactic plasma lum takin anmahnia gas awm chu nasa takin a tihbosak a, chu chuan a tawpah galaxy te a tichhe ṭhin niin a sawi.
Hetiang lo pawh hian galaxy-te hi an thi thei niin Brown hian a sawi bawk. Galaxy-a arsi insiam turin gas a ngai a, arsi insiam an tam lutuk a, gas chu an hman nasat chuan, gas rawn insiamthar aia gas hman a tam zawkin gas chu a bo a, a tawpah galaxy-in a thih phah a ni a ti bawk.
Dark Matter hi astrophysic lamah chuan thil pawimawh tak a ni. Electromagnetic radiation te, êng te a tichhuak lo a, hengte nen hian inzawlna a nei lo a, chuvang chuan a hmuh theih loh a ni. Hmuh theih loh mah se gravity-ah nghawng a nei a, chu chu matter pangngaiah hmuh theih a lo ni ṭhin a, chuta ṭang chuan dark matter hi hriat a ni ber. Dark Matter Halo chu galaxy te awmna hmun tiin a sawi theih ang. A hmuh theih loh a, amaherawhchu Dark Matter Halo huam chhunga arsi leh gas te a nghawng dan aṭangin a thil tih a hriat theih a ni.