Cosmic particle-in leiah nghawng a ngah
Vanthengreng aṭanga radiation chak tak mai rawn kal, Cosmic particles hian kan khawvelah nghawng a rawn nei lian hle tih scientist te chuan an sawi a, thlawhna thlawk lai aṭanga computer thlengin a nghawng thei.
Scientist-te chuan cosmic particles hian khawvela electronic device-ah nghawng a nei thei tih an sawi a, thlawhtheihna thlawk lai, auto-pilot-a an dah chuan amahin manual pilot-ah a lo inthlak thei a, chetsualna a thlen thei. Hei bakah hian computer-ah chuan amahin a in-reboot ringawt thei a, a titâng chut chut thei bawk. Computer a chak poh leh a nghawng a na mai niin an sawi.
Hei mai bakah cosmic particles-in a nghawng theih lian tak chu electronic voting machine ang hi a ni. Kum 2003-a Belgium rama Schaerbeek khuaa inthlanah, an vote thlak chu cosmic particle avangin a danglam a, candidate pakhat chuan vote 4,096 zet a hmuh belh. Cosmic particles-in vote a tihdanglam dan hi a hnuah an hmuchhuak chauh a, candidate hian vote a hmuh theih aia tam a hmuh tak avanga hre chauh an ni.
Singapore aṭanga Australia-a Perth khaw pana thlawk, Qantas flight chu autopilot mode-a an thlawh laklawh laiin cosmic particle hian a rawn tidanglam a, thlawh theihna hi second 23 chhung chu a tla lawng lawng a, he thlawhtheihnaa chuang hmun thuma ṭhen hmun khatin hliam an tuar phah. Vanderbilt University-a mi, Prof. Bharat Bhuva chuan cosmic particle avanga harsatna thleng thei hrang hrang hi Boston-a American Association for the Advancement of Science-ah sawiin, “Semiconductor thil siamtute pawh hian he harsatna chinfel dan hi an ngaihtuah nasa hle. Computer chips-a transistor size a te tial tial a, chutihrual chuan a power leh a tih theih a tam tial tial a, chuvang chuan cosmic particles avanga harsatna hi kan tawk nasa tial tial ang,” a ti.