Fossil fuel nghawng hriselna man a to
India hian tuialhthei leh lungalhtheite mipuiin man tlawm zawka an lei theih nan sum a seng hnem hle a, chutihlai chuan heng thil avanga mihring hriselna a khawih chhiatna enkawl nana a sum sên a sang lehzual hle.
Europe-a innghat, tlawmngai pawl pakhat, Health and Environmetal Alliance (HEAL) chuan economy lama khawvela ram lian tak tak pasarihte fossil fuel (tuialhthei, boruak alh thei leh lungalhthei) hman dan leh, hriselna lama sum an hman dan an chhut a, fossil fuel-in hriselna a khawih chhiat avangin heng ram pasarihte hian sum an sen hnem phah hle.
HEAL-in a tarlan dan chuan India hian kum 2013 leh 2014 khan fossil fuel subsidy atana USD tld 6.9 zet a hmang. Hemi kum chhung tho hian fossil fuel avanga boruak bawlhhlawhin mihringa natna a thlen enkawl nana India rama sum sen zawng zawng hi USD tld 140.7 zet a ni thung.
HEAL-in report a tarlan ‘Hidden Price Tags’-ah hian India-ah hian chhungkaw maktaduai 375 hnenah solar lamp a pein, thingtlang mite tan doctor 32,000 a zirtir bawk. Solar lamp pakhat atana senso hi USD 22.5 a ni a, doctor pakhat zir chhuahtir nan Rs. vbch 1.7 a ngai thung niin a tarlang. Fossil fuel subsidy-a pek chhuah a nih theih nana India-in pawisa a sên, USD tld 16.9 hi India mipui pumpui huap kim health care atana sum mamawh zaa 24 lai a tling pha thei dawn a ni a ti.
G20 ram ten fossil fuel subsidy atana sum an hman zawng zawng hi USD tld 444 zet a tling. Fossil fuel an subsidy avanga a man a tlawm a, miin an hman nasat avangin thâwkna leh hrawk lama harsatna a thlen tam phah hle. Hengte avanga hriselna lam atana sum sên chu USD tld 2760 (trillion 2.76) zet a tling a ni.
Public Health Foundation of India (PHFI) chuan India-in kawlphetha a mamawh hmun thuma ṭhen hmun hnih hi lungalhthei hmanga thar chhuah a la ni cheu a, hei hi boruak bawlhhlawhna chhan lian berte zinga mi a ni a ti. Fossil fuel zawng zawng hi a ṭha lo vek lo a, LPG te phei chu thing emaw, lungalhthei hmanga ei rawngbawl ai chuan hriselna atan leh boruak bawlhhlawh tur vên nan a ṭha zawk hle a ni tiin PHFI chuan a sawi.