Fossil fuel nghawng hriselna man a to

India hian tuialhthei leh lungalhtheite mipuiin man tlawm zawka an lei theih nan sum a seng hnem hle a, chutihlai chuan heng thil avanga mihring hriselna a khawih chhiatna enkawl nana a sum sên a sang lehzual hle.

Europe-a innghat, tlawmngai pawl pakhat, Health and Environmetal Alliance (HEAL) chuan economy lama khawvela ram lian tak tak pasarih­te fossil fuel (tuialhthei, bo­ruak alh thei leh lung­alhthei) hman dan leh, hriselna lama sum an hman dan an chhut a, fossil fuel-in hriselna a khawih chhiat avangin heng ram pasarih­te hian sum an sen hnem phah hle.

HEAL-in a tarlan dan chuan India hian kum 2013 leh 2014 khan fossil fuel subsidy atana USD tld 6.9 zet a hmang. Hemi kum chhung tho hian fossil fuel avanga boruak bawlhhlawhin mihringa natna a thlen enkawl nana India rama sum sen zawng zawng hi USD tld 140.7 zet a ni thung.

HEAL-in report a tarlan ‘Hidden Price Tags’-ah hian India-ah hian chhungkaw maktaduai 375 hnenah solar lamp a pein, thingtlang mite tan doctor 32,000 a zirtir bawk. Solar lamp pakhat atana senso hi USD 22.5 a ni a, doctor pakhat zir chhuahtir nan Rs. vbch 1.7 a ngai thung niin a tarlang. Fossil fuel subsidy-a pek chhuah a nih theih nana India-in pawisa a sên, USD tld 16.9 hi India mipui pumpui huap kim health care atana sum mamawh zaa 24 lai a tling pha thei dawn a ni a ti.

G20 ram ten fossil fuel subsidy atana sum an hman zawng zawng hi USD tld 444 zet a tling. Fossil fuel an subsidy avanga a man a tlawm a, miin an hman nasat avang­in thâwkna leh hrawk lama harsatna a thlen tam phah hle. Hengte avanga hriselna lam atana sum sên chu USD tld 2760 (trillion 2.76) zet a tling a ni.

Public Health Foundation of India (PHFI) chuan India-in kawlphetha a mamawh hmun thuma ṭhen hmun hnih hi lungalhthei hmanga thar chhuah a la ni cheu a, hei hi boruak bawlhhlawhna chhan lian berte zinga mi a ni a ti. Fossil fuel zawng zawng hi a ṭha lo vek lo a, LPG te phei chu thing emaw, lungalhthei hmanga ei rawngbawl ai chuan hriselna atan leh boruak bawlhhlawh tur vên nan a ṭha zawk hle a ni tiin PHFI chuan a sawi.