Neanderthal chung­changa thil hriat belh

Mihring lo inthlah chhoh dan chhuitu scientist-te chuan Neanderthal mite kha DNA zirchianna tharah, sang tlêm tê ni loin, sing tam tak zawk an ni an ti.

Neanderthal mite hi tunlai mihringte thlahtu laina hnai tak, mihring species hran nia ngaih an ni a, tuna zirchianna thar­ah hian Homo heidelbergensis te pawh Neanderthal chi khata ngaih an ni.

University of Utah-a professor Alan Rogers tena mihring leh an laina hnaite DNA an zirchianna tharah Neanderthal-te kha sang tlem te chauh ni loin sing tam tak an ni zawk tiin an sawi a, tunlai mihringte nen kan DNA zaa 99.7 zet a inang a ni. Zirchianna an tihchhuah tharah hian Denisovan leh Neanderthal mite hi kum 774,000 khan an chi a kal hrang tawh nia hriat a ni a, a hma chuan heng chi hnihte hi kum nuai thum vel kalta aṭanga hrang ta anga ngaih an ni. Hetiang a nih tak siah chuan Africa, Europe leh Asia khawthlang lama chêng ṭhin, Homo heidelbergensis te chu Neanderthal hmasa an ni tihna a ni.

Scientist-te chuan Neanderthal leh Denisovan te thlahtu hi Homo sapien thlahtute aṭanga an chi a hran hnu lawkah an mang ṭep niin an sawi a, chhuan za thum a kal leh hnuah Neanderthal leh Denisovan te hi an inṭhen hrang (diverge) leh ta a ni an ti.

Neanderthal DNA-a mutation hi mi tlem tea inthlahchhawnnaa awm ang chi ngaih a ni a, chuvang chuan Neanderthal te hi tam vak loa ngaih an ni ṭhin. Mahse tuna zirchiannaah hian hmun hrang hranga Neanderthal fossil an hmuhte hi an genetic-ah an danglam zel a, chuvang chuan Neanderthal-te hi sang vel chauh ni loin tam tak an awm ṭhin nia ngaih a ni ta a ni. Eurasia hmun hrang hrangah tlêm tê têin, intlawh pawh lo tak takin an khawsa ṭhin nia rin a ni.