Kashmir-a vur awmte a kiam

Kashmir University-a department of earth sciences chuan Kashmir-ah a kum têlin vur a kiam tih an puang a, hetiang a nih zel chuan India hmar lam leh Pakistan chu a tuar nasa ber tur an ni dawn.

Kashmir University-a mi Shakil A. Romshoo chuan Upper Indus Basin (Hindukush Himalaya, Karakoram leh Himalayan tlang dung)-a vûr khâwn lui (glacier) te chu a kiam­in a tlêm tial tial tih a sawi a, a bikin Kashmir huam chhunga mite a kiam chak lehzual hle a ni a ti. Srinagar hi black carbon an tih mai, fossil fuel kâng ral lo aṭanga insiam tamna a ni a, India ramah pawh khawpui boruak bawlhhlawh berte zinga mi a ni.

Mithiamte hian Kashmir Himalaya-a vûr khâwn lui pakuate chu kum 1980 aṭang khan zir tawh a, chuta ṭanga an hmuhchhuah chu an tarlang a ni. Lidder valley-a vûr khâwn luite chu za zela 17 ngawtin a tlem tawh a, chutihlai chuan khua a lum tial tial a, a belhchhahtu dang leh chu vur tla a tlem tial tial bawk. Kum 1980 khan vûr khâwn lui tena a khuh chin hi sq. km. 29.01 a ni a, kum 2013 kha chuan sq. km 23.81 chauh a ni tawh.

Kashmir vela vûr khâwn lui tuiral hian Indus, Jhelum leh Chenab lui leh hemia in­nghat eizawnna te a tichhe thei dawn a ni. Vûr khâwn luite hi tuiral ta se, heng lui lianin a châwm huam chhunga mite tan tui in tur a harsa dawn a, chu mai bakah hmun tam tak chu lo neihna tlak loh a ni thuai ang. Chu chuan India leh Pakistan thlai thar chhuah nasa takin a nghawng dawn a ni.