Khawvel lum zelah sangha an tê zel dawn!
Climate change hian nghawng a nei nasa thei dawn hle tih tunhnaia mithiamte zirchianna aṭang hian a lang. Tuifinriat tui hi a lum zel chuan sanghate pawh an te tial tial dawn an ti.
Canada-a University of British Colombia-a mithiamte chuan tuipui tui a lum zel chuan sanghate hi tuna an tiatpui aia zaa 20 aṭanga 30 thlengin an têt phah dawn a ni an ti. Institute for the Ocean and Fisheries-a associate professor William Cheung chuan, “Sanghate hi thisen vâwt (cold blooded) an ni a, chuvang chuan an taksa lum lam hi anmahni hian an thunun thei lo. Tuipui tui a lum chuan an metabolism a chak vak ang a, chumi avanga an taksa chhunga danglam vawng zui zel tur chuan oxygen an mamawh hnem lehzual dawn a ni,” a ti. “Oxygen an mamawh hnem zel chuan, taksa lian deuhte tan chuan an samkhuih (gill) hmanga an taksain oxygen a lakluh chu kham loh chin an nei ang a, tichuan an taksa len lam pawhin chin tawk a nei thuai dawn a ni,” a ti.
Tuipui tui a lum nasat tial tial hian sanghaten oxygen an mamawh hi a pung tial tial a, chutihlai chuan, climate change avang hian tuipuia oxygen awm zat a tlahniam zel bawk. Chutiang a nih chuan sanghaten an samkhuih hmanga oxygen an hip luh theih a tlem tial tial a, chu chuan an taksa ṭhan len leh pumraw len lam thlengin nghawng a nei chho zel dawn a ni.
Oxygen a tlem tial tialna tuipuia damkhawchhuak tur chuan sanghate pawh an tet tial tial a ngai dawn a ni an ti. Sangha ho zingah pawh Tuna sangha chi, che chak tak hian an chet chakna turin energy leh oxygen an mamawh hnem bik a, chuvang chuan pumrua pawh tê nasa zual tur emaw, sangha dang aia tê chak tura ngaih an ni.