Food Security leh Ration Card dik lo
March 1, 2016 aṭanga Mizoram sorkarin National Food Security Act (NFSA) a hmang ṭan a; ration card siam thar zawng zawng chu 2,45,000 a ni a, chu'ng zinga card 60,000 velah pian ni leh thla inang (January 1) a awma hriat a ni.
Public Distribution System Control Order 2015 leh Mizoram Food Security Rules-in a sawi angin, NFSA hnuaia ration card siam thar chu chenna hmun tihfiahna leh nihna nemnghehna/finfiahna atan thil dangah thil tel phal a ni lo.
Ration card-a January 1-a piang anga lang tam tak chu pian ni, thla leh kum ziah turah kum chiah ziak an tam avangin NIC software-in kum chiah ziakte chu January 1-a piang angin a lo chhu lut ṭhin a, chu chu a kal sual dan a ni. FSA hnuaiah mi 7,06,290 thun luh tur aṭangin sorkar chuan NFSA ennawn leh huna mitthi paih a ṭul hun atan leh indang thar an awm huna hman atan 2% a dahṭha a; kum 10 chhung atan hman phawt tur a nih avangin hmun âwl hi siam a ni.
Ration Card Digitization
Ration card digitization atana software hman hi sorkar laipui ruahman angin, National Informatics Centre (NIC) siam a ni a, Common Application Software hman a ni. Kum 2013-a Supreme Court thupek angin End-to End Computerisation kalpui ṭan a ni a, a pêng pakhatah ration card hi kalpui a ni.
India ram pumah software inang hmang tura tih a nih angin, Mizoramah pawh NIC chhawr an ni a, Mizoram dinhmun mila software her danglam a nih theih nan Central-ah dil a ni. Tihdanglam a nih hnuah Central duh dan angin ration card siamna tur form sem chhuah a ni.
Mizoramah internet a chak tâwk loh avangin Mizoram NIC leh Delhi-a NIC hotute ngen an nih hnuah offline-a tih kalpui phalsak an ni a; offline-a kalpui a nih avangin form fill-up dik tâwk lo a awm phah niin an sawi. Pian ni, thla leh kum zat tarlanna turah kum zat chiah tarlan a tam avangin software-ah an pian ni leh thla chu January 1 tiin a lo lang ta mai niin an sawi bawk.
Hetih lai hian, pian ni, thla leh kum ziah tur a nih laia kum chiah ziah lan a tam chungchang leh an software hnathawh dante chu ration card tihchhuah tawh hnu, March 15, 2016 khan NIC-a State Informatics Officer chuan FCSCA Director hnenah ziakin a thlen chauh thung.
CM-te chhungkaw ration card
Assembly session neih mekah chief minister Lal Thanhawla chuan, an chhungkaw ration card tharah pawh tih dik loh a awm thu leh amah ngei pawh sorkar hnathawk anga ziah a nih thu a sawi. Amaherawhchu, ration card data capture form-a an chhungkaw dinhmun an ziah lanna aṭanga a lan danin, CM Lal Thanhawla thil sawi
ṭhenkhat inkalh a awm a, a kum zat leh a pian kum ziah a inmil lo.
Ration card digitization tihna atana data capture form-ah chuan hnathawh lai hmingah 'MLA' tiin an dah a, computer software-ah hnathawh chu dah khah ngei ngei ngai, compulsory field a ni.
NIC software Common Application Software-ah occupation tih a awm a, drop down list-ah chuan hengte hi a awm - agricultural labour, business, farmer/zamindar, govt. service, housewife, labour, private service, retired, self employed, shop keeper, teacher, unemployed, not available, others tihte a ni. Thlan tur zingah 'MLA' tih thlan tur a awm loh avang leh a dik ber nia thawktute'n an ngaih 'Government Service' tih chu an thlansak a ni.
Ration card data capture form-a chhungkaw member ziah luhna, 'Details of Family members' tihah CM Lal Thanhawla kum zat chu 71 tia ziah a nih laiin, a piaha 'Pian ni, thla leh kum' tihah 19.05.1942 tih a ni thunh. CM pian kum an ziah hi kumin 2016 aṭanga paihin kum 74 a ni. CM Hawla nupui Lal Riliani pawh hi Selection Committee-te'n an thehluh, List C-ah a kum zat 70 chiah tarlan a ni a, a pian kum, ni leh thla ziah a ni lo. A pian ni, thla leh kum ziah a nih loh avangin 1.1.1943-a piang angin ration card-ah a lang ta a ni. An chhungkaw member dangte erawh an pian ni, thla leh kum ziah lan dik vek a ni thung.
Selection Committee-in an ziah luhna List C-ah chuan, pian ni, thla leh kum ziahna turah CM-te chhungkua chu an kum zat chiah tarlan a ni a, EPIC no. pawh CM Hawla EPIC no. chiah tarlan a ni. NIC hi sorkar laipuiin End to End Computerization a dinah Committee-ah an tel a, Central aṭanga ration card digitization kalpuinaa hmang tura an rawn tih anga chhawr an ni.
Local council ṭhenkhat
Thu dawn danin, Mizoram hmun hrang hranga ration card thara pian ni leh thla, January 1 a nih ṭhup chungchungah, Mizoram hmun hrang hranga V/C leh local council-te'n form an fill up-naah pian ni, thla leh kum ziah lan tur a nih laiin, kum zat chiah an ziah lan hlawm avangin computer software-in automatic-in an kum zat aṭanga chhût letin an pian kum, ni leh thla a tilang ta mai a ni.
Aizawla veng ṭhenkhata local council-te'n pian ni, thla leh kum an tarlan kim loh nasat avangin DCSO ṭhenkhat chuan Aizawla an huam chhunga local council pakhat chu data capture form leh beneficiary selection form a thara siam ṭha a, thehlut leh turin an ti mek niin an sawi.
Ration card-a hotu hmeichhia
Ration card-ah chhungkaw pa ber thlalak a awm laia chhungkaw hotu bera hmeichhia (nu ber) hming lang chu mi tam takin an hrethiam lo a; thlalak dik lo tarlan chu sorkar pawhin a dik lo a ni tih an pawm. Ration card digitization kalpuinaah 'Head of household' ah mipa hman a ni a, an thlalak pawh dah a ni. NFSA-ah erawh chuan hmeichhe chawikanna atana tih a nih nghal avangin chhungkaw hotu berah hmeichhia hman tur a ni thung.
NFSA Chapter VI 13(1) 'Women Empowerment' tihah chuan, "Hmeichhia kum 18 aia naupang lo, chhungkuaa upa ber chu ration card-ah chhungkaw hotu ber a ni tur a ni," tih a ni (The eldest women who is not less than eighteen years of age, in every eligible household, shall be head of the household for the purpose of issue of ration cards). A sira hrilhfiahnaah, "Women of eighteen years of age or above to be head of household for the purpose of issue of ration cards" tih a ni bawk.
Ration card thara 'head of family' atan hmeichhia hotu bera tarlan a ngaih avang hian ration lakna turah nghawng a nei lo a, ration card neitu (ration card holder) sawifiahna atana hman mai tur a ni. Ration card hi ration lakna atan chauh hman tur a ni a, thil dang atan hman theih a ni lo.
Chhungkaw hotu berah hmeichhia hman tur tih hi NFSA-ah a awm tih FCSCA department hian an hre sa niin an sawi. Mahse, khua/veng tina Selection Committee-te'n chhungkua an thlan fel phawt a ngaih vang te, sorkarin ration card digitization a kalpui a, BPL, APL leh AAP-te ṭhen hranna ration card-ah chhungkaw hotu berah pa ber hming dah tawh a nih vang leh, March 1, 2016-ah NFSA hman ṭan ngei a ngaih tawh si avangin ration card awmsaa chhungkaw pa ber hming leh thlalak thlak leh vek turin hunin a daih tawh loa sawi a ni.
Ration card-a mipa thlalak awm chu chhungkaw member tho a nih avangin, paiha thlakna hun a awm tawh loh avangin hman tlang rih a ni dawn a; hmun ṭhenkhatah chuan chhungkaw hotu berah hmeichhe thlalak dah hman pawh an awm ve tho bawk.
Chhungkaw hotu bera hmeichhia a awm tâkin ration card-a chhungkaw inlaichinna ziah lan pawh ziah ṭhat vek a ngai dawn a, siam ṭhat leh mai theih tho a nih avang leh mipuiin buhfai man tlawm an lak hma theih zawk dawn avangin tunah chuan a dik lote pawh a dik loh ang anga kalpui rih a ni. A dik lote chu April 2016 chhunga siam
ṭhat hman vek tum a nih thu an sawi.
Ration card NFSA atan chauh
Public Distribution System Control order 2015 leh Mizoram Food Security Rules No. 9(6)-ah chuan, ration card chu ration lakna atan chauh hman tur a ni a, lehkha pawimawh dangah thil tel phal a ni lo tih a inziak. PDSC Order 2015 leh MFS Rules No. 9(6)-ah chuan, 'Ration card shall not be used as a document of identity or proof of residence' tih a awm.
Ration card-a pian ni leh thla inang tam tak a awm avangin a vaiin a dik lo vek lo niin thuneitute chuan an sawi a; pian ni leh thla bik a dik lo an hmuh chhuah chu mi 60,000 vel niin an hria a, a chanve aia tam a dik turah an ngaih thu leh, Aizawl West DCSO bialah dik lo a tam zual thu an sawi bawk.
Hmalak zui dan tur
Ration card-a dik lo tam tak awm chhan hi khua/veng tina Selection Committee te, NIC-a thawktu te, data capture form fill-up dik loh vang te, V/C leh L/C
ṭhenkhatin mimal ina kal loa ration card hlui aṭanga form an fill-up vangte an nia thu dawn a ni a; ration card dik lote chu April 2016 chhunga siamṭhat zawh hman tum a ni.
Ration card-a dik lote chinfel a nih hnuah chuan, sorkarin chuan Central aṭanga buhfai a lei aṭanga mipui hnen a thlen inkar zawng zawng chu khawl hmanga chhinchhiah vek tum a ni a, chu chu End-to End Computerisation kal zel tur a ni. Buhfai phur motor number, contractor hming leh buhfai phurh dan zawng zawng chhinchhiaha enzui vek a ni dawn a; retailer-in mipui hnena a sem chhuah dan zawng zawng thlenga en zui zel a ni ang. Hetianga an kal hunah chuan buhfai bothlau a tlem phah dawn niin an sawi.
Ration leh ration card behbâwm
1. Ration card digitization kalpui a nih hma khan Mizoramah ration card 2,70,000 a tling a, ration card-a hming chuang zat chu mi 17,50,000 vel an ni. Ration card digitization hnuah nasa takin a tlahniam a, tuna ration card-a mihring awm zat chu 12,30,000 vel a ni tawh a; ration card zat pawh 2,45,000 vel a ni tawh a, 25,000 velin a tlahniam.
2. Ration card a tlem tak avangin sorkarin thla khata buhfai a lei tur pawh metric ton 3,000 velin a tlakhniam phah dawn a; buhfai man bakah, a phurh kualna man atana Mizoram sorkar sum senso chu kum khatah Rs. 57,38,40,000 velin a tlem phah tawh dawn.
3. FCSCA department-in Mizorama buhfai a phurh kualna, carrying route zawng zawng a ennawn tawh a, a dik tawk lo lai an siamṭha zel. Buhfai phurhna rate siam ṭhat hman a nih hunah chuan buhfai phurhna mana senso cheng vbc. 32.54 velin a tlakhniam theih an beisei.
4. FCSCA department-in Mizoram hmun hrang hranga Supply centre/kudamte an zir chiang a, tun hma aia kawng a ṭhat tawh avang leh khaw châwm neih loh vangin centre pasarih an titawp. Centre pasarih tihtawp vang hian kum khatah Rs. 80,00,000 vel a hum thei a ni.
5. Mizoram sorkarin buhfai man quintal khatah ex-godown price Rs. 930 aṭangin Rs. 1,450-ah a tisang a, quintal khat zelah Rs. 520 hum theiin, thla khatah APL chhungkuate tana buhfai mamawh zat quintal 1,08,410 aṭangin Rs. 5,63,73,200 an hum thei a, kum khatah an hum theih zat chu Rs. 67,64,78,400 a ni.
6. Open market-a buhfai a man tlawm zawka leite chu FCSCA kudamah dah a ni a, FCI aṭanga an lei ṭhin laia FCSCA kudama dah tura phurh man an chawi zawng zawng an hlep thei a, chawhrualin quintal khatah Rs 422.60 vel zel an hum thei.
7. Mizoramin thla khata buhfai a mamawh zat chu qtl. 1,32,210 a ni. FCSCA chuan FCI aṭangin AAY, BPL leh APL tan a man tláwm (Central subsidy)-in qtl. 52,210 a lei a; FCI aṭang thoin a man to (economic cost)-in qtl. 80,000 an lei
ṭhin a, chu chu qtl. khatah Rs. 3,134 man a ni. Mimal supplier hnen aṭanga qtl. khatah Rs. 2,575-a a lei hnuah FCI
aṭanga economic cost-a a lei ṭhin a titawp a, thla tin buhfai leina man Rs. 4,47,20,000 an hum theih phah a; kum khat chhunga an hum theih zat chu Rs. 53,66,40,000 a ni.