Health deptt-in pâ ei turah fimkhur turin chah

Health department hnuaia Integrated Diseases Surveillance Programme (IDSP) nodal officer Dr Pachuau Lalmalsawma chuan nimin khan thuchhuah siamin, pâ ei vanga thihna a thlen tawh loh nan fimkhur tur leh pa hriat chian loh ei mai lo turin mi tin a chah.

IDSP Nodal Officer tarlan danin, khawvelah pa chi hrang 2,000 chuang awmin, India ramah 300 vel zet a awm a; Mizorama pâ lang-sar deuh deuhte chu - changél pâ, mau pâ, pasî, pasawntlung, pasak (pa khangbun), luang pâ, bawngêk pâ, pa saibeng, thingse pâ, pa archang, pa uithin, pachang, papàr leh a dangte a ni.

Dr Pachuau Lal-malsawma chuan, "Pâ ei sual mai theih chi hrang za vel awmin, heng zinga 14 chu thihpui mai theih chi an nih avangin kan chian lohte chu ei loh a him ber," a ti a; zir chiannain a tarlan danin, pâ ei vanga harsatna tâwk sual 95% vel chuan an pa ei an hrechiang lo niin a sawi.

Dr Lalmalsawma chuan, pâte chu ei hmain hriat chian tur a nih thu sawiin, "A hela ei tur a ni lo a, a him dam tur a ni a, ei ṭhan pawh ni se, a tlu sa chu lak tur a ni lo. Pa chi hrang hrang
ṭum khata a ruala siam pawlh hauh loh tur a ni," a ti a; pâ ei hnua taksaa harsatna neite chu a rang thei ang bera damdawi-in pan turin a chah.

Pâ ei vanga harsatna a nasat dan leh a hlauhawm dan chu pa awmna (ṭona) hmun azir te, amaha túr awm (toxin) san dante leh a pianken (genetic characteristic) bakah, a siam danin a hril thei niin a tarlang.

Thuchhuaha tarlan danin, mihring tana ṭha lo pâ ei a nihin, ei aṭanga minute 20 aṭanga darkar li inkarah a lang chhuak ṭhin a; luakchhuak, pum-ná, kawṭhalo, khaw hmuh fiah lo, luhai leh nikhaw hre loin an awm tlangpui. A nasa deuhah chuan mîtliam leh thisen zám tichhe zawng te, kal leh thin hnathawh tichhe zawngte'n a thawk ṭhin bawk.

Kum 50 chhunga zir chiannaa a lan danin, taksa tana ṭha lo pâ eia taksaa a lan chhuah dan chu chi thumah ṭhen a ni a; ei aṭanga darkar 6 chhunga lang chhuak te, darkar 6-24 inkara lang chhuak leh darkar 24 hnua lang chhuakte a ni.

Pâ-ah hian Cyclopep-tides - Amatoxin, Gyro-mitrins, Orellanine, Muscarine, Psilocybin, Muscimol, Ibotenic acid, Coprine, Nephrotixin, Myotoxin, Immunoactive toxin, Hemolytic Toxin, Gastrointestinal Irritants te a awm a ni.