Bilkhawthlir-in kuhva aṭangin nuai 320 chuang lalut
Bilkhawthlir khua chuan kum 2015-16 chhung khan kuhva rah aṭangin cheng nuai 320 chuang an la lut a, chhungkuaa hralh tam ber chuan cheng nuai 11 chuang man a hralh. Kuhva hi Bilkhawthlir khaw mite eizawnna pui ber a ni.
Bilkhawthlir Kuhva Ching-tu Society secretary RK Zosang-liana'n Vanglaini palai a hrilh danin, Bilkhawthlirah hian kuhva chíngtu Society-a inziak lut mi 262 an awm a; kuhva chíng ve si, kum khatah Rs. 20,000 thar pha lo leh kuhva kûng la ngah vak lote leh huan nei zau vak lote chu an inziak lut rih lo.
Kum 1980 vel aṭangin kuhva chìn an uar zual a, hemi hma lamah pawh chîng awm tawh tho mah se a náwlpuiin an chîn ṭan chu kum 1980-1990 inkar vel a ni.
Kuhva chu chìn aṭanga kum sarihna velah a thar ṭan a, a hmun a fai ṭhat chuan kum nga velah pawh an lo ṭan a; hralh tlak tak tak a nih hun erawh kum 10 vel a tlinah a ni thung. A leilungin a zir chuan a kung hi duh aiin a sang lutuk thei a, a san lutuk chuan thli leh leilung chhiatna hmanga a tlûk awlsam bik avangin a sang zual karah a thar an phun ṭhin.
Bilkhawthlir ram chu kuh-vain a ngeih avangin an la chin belh zel tih sawiin, RK Zosangliana chuan, "Lo neia ei zawng an awm tawh mang lo a, kuhvaa kan eizawnna avang hian kan khawtlang leh chhungkua pawhin hma kan sawn nasa a, kum 2008-a KṬP General Conference kan thlen nen chuan kan khawtlang hmel pawh a danglam hle tawh a ni," a ti.
Kum 2015-16 chhunga kuh--va thar tam zual mi panga an chhinchhiah dan chuan, Thanchhuma te chhungkuain kûng 8,000 vel neiin, cheng nuai 11 chuang man an hralh a; Lal-biakseia, Thanchhunga, K Lalvuana leh J Samuela ten cheng nuai 7-8 vel man ṭheuh an hralh bawk.
Kuhva man chu Bangladesh-a a hralhna man a ṭhat leh ṭhat lohah a innghat tih sawiin, Zo-sang-zuala chuan, a rate a ṭhat kumah chuan an lei ngamna a to deuh a, an hlâwk zual deuh tih a sawi.
Bilkhawthlira kuhva an chin chu Indian variety leh Assam varie-ty a ni. Indian variety chu an chîn tam ber niin, November thla-ah a hmin an láwr ṭan a, December leh January thlaah lawh rûnpui neiin, March thla tawp thlengte lawh tur a awm. Assam variety chu tun hnaiah a thar rang a, April vel aṭangin a lawh theih. Indian variety leh Assam variety chíng kawp an awm nual.
Bilkhawthlira kuhva ching-tute zingah NLUP hnuaia kuhva chîn thlang an awm nual tih sawiin, Zosangzuala chuan, NLUP hnuaiah kuhva thlan theih a nih avangin thil dang thlan a, bul ṭan ṭhat leh ai chuan kuhva an thlang mai nia a hriat thu a sawi. An khaw hmalakna chu NABARD-in ṭha an ti a, ṭanpui tlaka an ngaih avangin hma an lakpui dawn niin a sawi bawk.
Bilkhawthlira kuhva thar
Kum Sum lak luh
2010-11 Rs. 60,99,960
2011-12 Rs. 1.27,27,700
2012-13 Rs. 1,24,34,850
2013-14 Rs. 1,90,74,130
2014-15 Rs. 2,45,00,000
2015-16 Rs. 3,20,00,000