State páwn aṭanga vawksa lak luh dang turin vawk vultute'n sorkar phût


Mizoram Pig Farmer's Associa­tion (MIPFA) chuan, state páwn aṭanga vawk pum leh vawksa (frozen pork) lak luh chu khap turin Mizoram sorkar an phût a, sorkarin a khap duh loh chuan vawk vulhtute'n an dan a ngaih dawn thu an puang. Vawksa la lut ṭhinte pawh la lut tawh lo a, May 2024 chhunga inchingfel turin an chah. Nimin vêk khan PIGFED dawr kawtah frozen vawksa an hâl bawk.

MIPFA hruaitute chuan nimin khan Aizawl Press Club-ah thuthar thehdarhtute an kâwm a; "Mizorama frozen vawksa rawn lut hi dan phal loh a ni a, a dan kawngah theihtawp kan chhuah dawn," an ti a; Mizorama African Swine Fever (ASF) léng mekin ziaawm lam a pan theih nan theihtawh chhuah turin sorkar leh AH&Vety department an ngen.

MIPFA general secretary Zorinpuia chuan, state páwn aṭanga vawksa lak luh chu a danna tura dan awm sa hmanga khap turin sorkar an ngen tih sawiin, "Sorkar berin min khapsak duh loh chuan farmer-te zawkin kan dan a ngai dawn. Hetiang la luttute hi mi tlemtê niin kan hria a, an chunga harsatna a thlen pawhin mawh kan phur lo ang," a ti a; vawk vulh hmanga intodelh tuma sum leh thâ tam tak séng a, loan tam tak la an nih thu a sawi.

Zorinpuia chuan, "Tuna frozen vawk­sa zuar hi an kawl sate tih ral nan May 2024 chhung hun kan pe a, hemi bakah lak luh belh emaw, zuar emaw an awm chuan an chungah eng pawh thleng se MIPFA-in mawh a phur lo ang," a ti a; "Kuhva chíng­tute'n hma an la ngam ang hian keini pawhin hma kan la ngam," a ti.

MIPFA GS Zorinpuia chuan, kum 2021 leh 2022-ah ASF a lèn avangin Disaster Management & Rehabilitation department-in April 1, 2022-ah thupek chhuahin, vawk, vawksa leh vawksa aṭanga ei tur siamte Mizoram páwn aṭanga lak luh khap thu an puang tih a sawi a, "DMR department order hi a la ding reng. He order tlawhchhana 2022 Krismas leh 2023 kum thar atan frozen vawksa lak luh phalna order dt. 2/12/2022 pawh a nung tawh lo," a ti.

Zawhna chhángin Zorinpuia chuan, state páwn aṭanga vawksa la lut tura phalna pek awm chhun chu KT Businesss, Zemabawk (a neitu Vanlal­siama Sailo) a nih thu sawiin Zorinpuia chuan, "Phalna pek loh, la luttu tam tak an awm tih kan hria," a ti a, kum 2024-ah phalna pek a awm loh avangin tuna frozen vawksa lut zawng zawng chu dan lo vek a nih thu a sawi.

MIPFA GS chuan, frozen vawksa lak luhte chu vawk vulhtute tan ASF tluk zetin a hlauhawm tih sawiin, "Zawi muang­i­n vawk vulhtute a ei hlum mek a, eco­no­mic assimilation a thlentir mek," a ti.

Zorinpuia chuan, "Sorkarin farmer-te khai chhuah a tum ber tur nia kan ngaih laiin, farmer-te tana harsatna thlentu, mi tlemtê, state dang aṭanga vawksa a pum leh frozen la lut theite hamṭhatna a ngaihtuah zawk emaw tih tura thil a awm hi a pawi kan tiin kan dem tak zet," a ti.
AH&Vety department-in RTI Act tlawhchhana zawhna May 3, 2024-a an chhan danin, kum 2022-a ASF vanga vawk suat (tihhlum)-te hnena zangna­dawmna pek tur Mizoram sorkarin a dil anga sorkar laipuiin 25% a rawn pe tawh tih a sawi a, "State matching share Mizoram sorarah dil mek a ni," tiin, a rang thei ang bera pe chhuak turin Mizoram sorkar an ngen tih a sawi.

MIPFA hruaitute chuan, ASF-in Mizoram a chàm chilh reng lo a, frozen vawksa lak luh vangva rawn lut lehah an ngaih thu an sawi a, "Chanchinbua kan hmuh aia tam fe vawk a thi. Vawk dinhmun enfiah turin Vety department hi koh kal an har," an ti bawk.

MIPFA hi Mizoramah ASF a léng a ni tih April 16, 2021-a finfiah a nih hnu, August 11, 2021-ah din a ni a, Mizoram pumah member 1,000 chuang an awm mek a ni.

MIPFA TARLAN DANGTE

* Kum 2021 leh 2022-ah ASF a lèn avangin Disaster Management & Rehabilitation department April 1, 2022-ah thupek chhuahin, vawk, vawksa leh vawksa aṭanga ei tur siamte Mizoram páwn aṭanga lak luh khap a ni.

* October 12, 2022-a 'Issue regarding imports of pigs from outside Mizoram' tih chungchanga ṭhutkhawmah thutlukna siam a nih loh laiin, meeting minutes October 13, 2022-a tihchhuahah chuan state páwn aṭanga vawksa la lut turin thuthlukna siam a nih thu tarlan a ni.

* Frozen vawksa lak luh a nih theih nan October 19-22, 2022 chhung AH&Vety department doctor paliin Mayur Piggery Farm, Pune Maharastra an tlawh a, an zinna senso chu Mayur Piggery Farm-in a tumsak vek.

* December 2, 2022-ah DMR department-in state pawn aṭanga vawksa lak luh phalna a tichhuak. Vawksa lak luh phalna pek chhuah chu 'one time' atan tih a nih laiin, AH&Vety-in an vil zui loh avangin ASF hri vei lo a nih leh nih loh enfiah a ni lo.

* State pawn aṭanga vawksa lak luh vangin vawk vulhtute vawk ASF lakah an him loh phah a, tunah pawh ASF a léng mek.

* Vety department-in frozen vawksa lak luh aṭangin hlâwkna an nei lo nia an insawi chungin an hnuaia PIGFED-in frozen vawksa an zuar hian vawksa frozen leh vawk a puma talh tur lak luh thlengin zalenna kawng zau tak a hawng mek.