







World No Tobacco Day hman a ni; CM-in vaihlo kalsan turin mipui a chah
Nimin May 31 kha World No Tobacco Day a ni a, Mizoram hmun hrang hrangah vaihlo dona ni atan hman niin, chief minister Lalduhoma'n Dawrpui Multipurpose Centre-ah a hmanpui. Chief Minister chuan, vaihlo aṭanga siam thil ṭha lo tih ṭhinte kalsan a, hnam hrisel leh dam rei nih tum turin Mizoram mipui a sáwm.
National Tobacco Control Programme leh Indian Society on Tobacco & Health (ISTH), Mizoram Chapter chuan nimin khan Vanapa Hall-ah World No Tobacco Day an hmang a, Chief Minister khuallian niin, Health minister Lalrinpuii khualzahawm a ni. Inkhawm hi Health & Family Welfare principal director Dr Vanlalsawma'n a kaihruai a, vaihlo dona thutiam sawi rual a ni.
CM Lalduhoma chuan, vaihlo zûk, hmuam leh ei laka fihlim turin sum leh pai a ngai lo tih a sawi a, "A thlâwna nghei hmak theih thil a ni. Mahse, tlin lo kan tam em em si. Vawiin aṭang chuan heng thil ṭha lo kan chìnte hi kalsan tum ila, hnam hrisel leh dam rei nih tumin i insiamṭha ang u," a ti.
Mizote'n pi leh pu aṭang tawhin zûk leh hmuam an uar tawh tih sawiin Lalduhoma chuan, "Vawiin thlengin India ram state zinga puitling zûk leh hmuam ti tam ber kan la ni reng. Cancer vei tamna ber state kan ni a, cancer ni lo natna dang pawh kan tuar nasa hle ang," a ti a; vaihlo chu miin an thihpui chiah loh pawhin, a lei nan leh natna a thlentea inenkawlna atana sum sèn a tam thu a sawi.
Chief Minister chuan, ram hmasawnna leh mipui hriselna a inzawm tlat tih sawiin, "Hmasawnna ruhrel ṭha tak tak sorkarin a siam chhan pawh mipui tan a ni. Mipui náwlpui hriselna a ṭhat tâwk loh miau chuan hmasawnna ruhrel nei ṭha mah ila kan hmasawnna a khingbai dawn. Kan huan thlaite chu rah ṭha tak neihtir tumin tui leh leiṭha te, damdawite kan pe thin. Kan taksa zawk hi thil ṭha lo, a tichhe thei thil kan barh leh mawlh mawlh ṭhin," a ti.
Health minister Lalrinpuii pawhin thu sawiin, National Tobacco Control Programme hnuaia sorkarin hma a laknate leh vaihlo ṭhat lohzia naupangte hnena zirtirna uar taka kalpui a ṭul thu a sawi a; vaihlo sim duh, mahnia sim mai thei lote chu district hospital tina tobacco cessation clinic pan ṭhin turin a chah.
Inkhawmah hian World No Tobacco Day puala essay inziahsiaka tih ṭhate hnenah lawmman sem a ni a; pakhatna K Lalṭhapuii, Class-VI, Zomuansanga Elementary School a ni.
National Health Mission director Dr Eric Zomawia'n World No Tobacco Day 2024 thupui, 'Protecting children from tobacco industry interference' tih hmangin thu a sawi bawk.
HEALTH DEPARTMENT HOTUTE TARLAN
☑ Vaihloin cancer chi 20 chuang a thlen thei a, chuap cancer zinga 90% chu meizûk vanga awm a ni.
☑ India ram pum huap chhui chianna neih tawh ṭhinah Mizoram chu India rama vaihlo hluarna ber a ni.
☑ Global Adult Tobacco Survey (GATS-1) 2009-10 ah Mizoramah mihring awm zawng zawng aṭangin vaihlo ti ṭhin 67.2% an awm a, India ramah pakhatna a ni a, Nagaland (56.8%)-in a dawt. India ram chawhrual chu 35% a ni.
☑ GATS-2 (2016-17)-ah Mizorama vaihlo ti ṭhin zat 58.7%-ah a tla thla tawh a, India ramah pahnihna a ni a, pakhatna chu Tripura (64.5%) a ni.
☑ Global Youth Tobacco Survey (GYTS-4)-ah India ramah kum 13-15 inkar zûk leh hmuam ti ṭhin 14.6% an awm laiin, Mizoramah chuan 57.9% an awm a, Arunachal Pradesh nen pakhatna an ni.
☑ National Family Health Survey (NFHS-5) 2019-2020 in kum 15-49 inkarte dinhmun a zirchiannaah Mizorama mipa zinga 72.9% leh hmeichhe zinga 61.6%-in zûk leh hmuam an ti a, India ramah pakhatna a ni. India ram pumah mipa zinga 38% leh hmeichhe zinga 8.9%-in zuk leh hmuam an ti.