
Dinhmun sang zawka sikul dahte dinhmun en ṭhat leh a ni dawn : 'Tlin duh luat vanga an tih a ni' - Edu. Minister

June 18, 2024 (Thawhlehni)-a Council of Minister ṭhukhawm chuan MNF sorkarin dinhmun sang zawka sikul 340 a hlàn kai tawhte chu an dinhmun en ṭhat leh phawt a rêl. School Education minister Dr Vanlalthlana chuan, dinhmun sang zawka sikul 340 hlan kai chu inthlana tlin duh luat vanga thil tih a nih thu a sawi.
School Education Minister hian nimin khan a pisaah thuthar thehdarhtute a kâwm a; September 27, 2023-a Council of Minister-in sikul 340-te dinhmun sang zawka hlan kai tura a pawm tawh chu June 18, 2024-a Council of Minister ṭhukhawm chuan enṭhat leh turin a rel thu a sawi a, "ZPM kan sorkar tirh aṭangin he thil hi ngaihven zui nghal a ni a, sikul 340 dinhmun chàwi sànna tur pawh 2024-24 annual budget-ah dah nghal a ni," a ti.
Sikul 180-te sorkara dah (provincialisation) pawh DPAR-ah thawn nghal a nih thu sawiin Minister chuan, "Upgradation hi kan kalpui tak tak dawn chuan School Education department leh Mizoram sorkarin dan (act & rules) a neih sate hman theih loh khawpa sorkar hmasa Council of Minister-in a lo siam avangin ngaihtuah ṭhat leh tura chhawp chhuah a ngaih phah a ni," a ti a, dinhmun sang zawka sikul dah chu tihtawp ngawt an duh loh thu a sawi.
Dr Vanlalthlana chuan, zirtirtu tam tak an lungngai dawn tih leh politics-a inbeihna tur pawh a awm thei a ni tih an ngaihtuah tel thu sawiin, "Felfai taka zirtirtu leh khawtlang chhâwk zângkhaina ai mahin, inthlan hmachhawn tura tlin duh luat vanga thil tih ni ngeia ngaih a ni. Chuvangin, dan kal kân theih loh thil a awm avangin tun hi kan thleng ta a, sorkar pawhin pawi a ti hle," a ti.
Education Minister sawi danin, sorkar hmasain September 22, 2023-a provincialisation kalpui a nih dan tur leh sikulte dinhmun sang zawka dah turin an neih ngei ngaite a tihchhuah hnu lawk September 27, 2023-a sikul provicialise 180 zinga 139 chu neih ngei ngei ngai (criteria) pha lo an ni. Notification-ah ngaihnathiam theihna tur dah tel a nih loh avangin dan angin dinhmun sang zawka hlân kai theih an ni lo.
September 22, 2023-a notification tihchhuahin a phûtte chu - school building neih, kum li chhunga board exam-a 80% pass neih leh sikul naupang 90/80/60 neih a ni a; hengte pha lo sikul 139 an awm avangin en ṭhat tura tih a ni.
Education Minister sawi danin, sikul 52 provisional adhoc grand-in-aid (GIA) dinhmuna hlankai an nihnaah dan behchhan a awm lo. Dan neih saah lumpsum grant-in-aid leh adhoc grant-in-aid chauh a awm avang leh, provisional adhoc GIA-a dahna tur dan a awm loh avangin dinhmun sang zawka dah tura hmalak theih a ni lo. Provisional adhoc GIA rules buatsaih mek niin, DPAR leh Law & Judicial department phalna neih a ni tawh a, Council of Minister pawmpui a la ngai.
Lumpsum GIA-a dah thar sikul 48-te pawhin danin a phûtte an pha lo. Notification tihchhuahah tihsual palh thilah higher secondary school dawn tur zat chiah tarlan a ni a, middle school leh high school-te nen huang khata dah an ni.
Lumpsum GIA-a dahna notification chu September 29, 2023-ah tihchhuah a ni a, kum 2023 MLA inthlanpui hun puan vanga Model Code of Conduct kenkawh hmain siamṭhatna hun a awm a; mahse, siamṭhat a ni lo a, an siamṭhat loh chhan hriat a ni lo.
Dr Vanlalthlana chuan, sikulte dinhmun sang zawka dah a nih theihna atan rules siam ngai leh notification siamṭhat ngaite an buaipui tih sawiin, "Rules thar pahnih chu DPAR leh Law dept. phalna kan la vek tawh. Criteria pha lo ngaihnathiam ngai deuhte an awm dawn a, chu'ng atan chuan rules-ah ngaihnathiamna pek dan tur chin pawh ngaihtuah mek a ni," a ti.
Education Minister chuan, sikul zingah dinhmun sang zawka dah phû tak takte chu dinhmun sanga dah turin an kalpui zel dawn tih sawiin, "Zirtirtu, chhungkua leh khawtlang ṭhahnem tak an hrilhhai ngei ang tih kan ring. Hetiang thutlukna siam hi thil awlai lo tak a ni a, an tan kan bei zel tih min hriatsak turin kan ngen a ni," a ti. Danin a phût anga sikul building nei lo, result nei chhe lutukte leh sikul naupang neih tlem lutukna sikul zirtirtute leh a enkawltute chu ṭang lehzual turin a chah a ni.