India Constitution hman ṭan ni Republic Day

Vawiin, January 26 hi Republic Day vawi 66-na a ni a, India ram pumah uar taka hman a ni dawn. India ram khawpui ber, New Delhi-ah chuan United States of America president Barack Obama khuallian a ni dawn a; Aizawlah chuan Governor Dr Aziz Qureshi hoa hman a ni ang a, district headquarters tinah bawrhsap hoa hman a ni ang.

Mizorama lawmna pui ber tur, Aizawlah chuan Lammualah zing dar 9-ah hman ṭan a ni dawn a, Larsap Dr Aziz Qureshi chuan zing dar 9-ah hnam puanzar a pawtpharh ang. Lammuala Republic Day lawmnaah hian parade contingent 27-te'n hnam puanzar chibai an bûk dawn a ni.

Parade-a tel turte chu - armed contingent pali, unarmed contingent pasarih, school contingent 13 leh band party pathum an ni. an awm dawn a ni a; parade commander chu deputy SP Zonunsanga niin, second commander chu deputy SP C Lalruatkima a ni.

Kumina Republic Day-ah hian minister, parliamentary secretary leh MLA-te chuan district dang leh sub-division dangah official-in an hmang dawn lo a, Aizawlah vek an hmang dawn. Mizoram sorkar chuan thupek chhuahin, sorkar hnathawk zawng zawngte chu Republic Day lawmnaah tel vek (compulsory attendance) turin a hriattir a ni.

Republic Day-ah hian district headquarters-ah chuan DC-te khuallian an ni ang a, sub-division-ah chuan SDO (C) ten hnam puan­zar an pawt pharh ang a, BDO ṭhut­hmun khaw ṭhenkhatah pawh hman a ni ang.

Republic India

Republic Day hi India ram tan ni chhin­chhiah tlak ber pakhat a ni a, India danpui, Constitution hman ṭan ní hun a ni. National holiday tlemtê zinga pakhat a ni a, ram pum­ah zirna-in leh pisa zawng zawngte khâr vek a ni ṭhin.

India hi hun rei tak British awpna hnuai­ah a awm a, nasa taka zalenna sual a nih hnuah, August 15, 1947-ah independence a hmu a ni. India chu mahnia ro inrel thei, independent ram ni mah se, ram dan a la neih loh avangin Britain sorkar enkawlna hnuaiah a la awm tho a; King George VI chu independent India-ah hotu lu ber a la ni zel a, a aiawhin Lord Mountbatten chu Governor-General of India a ni.

Ram danpui duang turin Constituent Assembly din a ni a, chutah chuan Dr Bheem Rao Ambedkar chu a hotu niin, a kaih­hruaina hnuaiah mithiam parukte'n Constitution an duang a; hman theiha an peihfel veleh January 26, 1950-ah Constitution chu hman ṭan a ni ta a ni.

India danpui hman ṭan ni, January 26, 1950 hian Dr Rajendra Prasad chu Government House-a Durbar Hall-ah India President atan rinawmna thu tiamtira lak luh a ni. President atana thu a tiam hnuah, Irwin Stadium-ah hruai a ni a, laipui ṭum 21 kah chhuah a nih hnuah India hnam puanzar chu pawt pharhin, Republic Day a hawng a ni.

President Dr Rajendra Prasad chuan, "Kan Hnam Pa leh zalenna sualtu dangte duhthusam ang ngeia inthlei bikna awm lo, thawhhona ṭha, remna tluantling leh khaw­tlang nuam siam turin keimahni ṭheuh hi kan inhlan thar tur a ni. Vawiin hi hlimna ní ni mai loin, inhlantharna hun a ni. Hna hnuaihnung ber leh sang ber thawktute'n hlim leh lawm tak leh, inpawh tawn taka hun kan hmanna ní tur a ni tih i hre reng ang u," a ti.

Indian Constitution

India ram danpui, Constitution hi a tirah chuan thumal 80,000 dáwn a awm a, bung 22-a ṭhen niin, chungte chu hlawm (schedule) lian tak tak pariat hrang pariatah ṭhendarh leh a ni a, chungah chuan Article 395 a awm a ni. Danpui hian khua leh tuite chu an aiawh thlang chhuaka sorkar din turin thuneihna a pe a ni.

India danpui hman a nih chiah hian India ram chu thuneihna pumhlûm nei, sakhaw tih bik nei lo, mipui thlan hmanga rorelna ram, khua leh tuite'n chanvo ropui tak an channa ram a lo ni ta a. Kum tinin January 26 hi chu ropui takin ram pumah lawm a ni ṭhin.

Republic Day lawmna

Republic Day hi India ram pumah lawm a ni ziah a, a lawmna pui ber, New Delhi-a Red Fort-ah chuan India President, India sipai zawng zawngte hotu ber ni bawk chuan hnam puanzar a pawtpharh ṭhin. Hnam hla (Jana Gana Mana) rimawi ropui taka rem a ni a, laipui vawi 21 kah ṭhin a nih bakah, ram tana nun hlantute leh inpete bakah, danpui duangtute zahna hun hman a ni ṭhin.

Republic Day-ah hian sipai chi - Army, Air Force leh Navy ten lâm ropui takin an lantir a, ralthuam changkang leh chhuak thar ber berte pholan a ni ṭhin a; state hrang hrangte hnamzia leh hmasawnna lantir thei (tableau) pho chhuah ṭhin a ni. Huaisen lawmman leh chawimawina chi hrang hrang hlan a ni ṭhin bawk.

Republic Day khuallian

Republic Day lawmnaah hian ram dang hruaitute khuallian turin sawm an ni ṭhin a; khuallian hmasa ber chu Indonesia president Sukarno a ni a, kum 1950-ah khuallian a ni.

Nikum 2014 khan Japan prime minister Shinzo Abe chu khuallian a ni a; kum 1950-1970 inkar khan zâwl bik nei lo ram (Non-Aligned Movement)-te leh Russia lam ṭangte (Eastern Bloc) chauh khuallian atan sawm ṭhin an ni. Chumi hnuah khawthlang ram hruaitute pawh sawm an ni ve ta. Bhutan, Sri Lanka, Russia/USSR, France, Britain, Brazil, Nigeria leh Mauritius ram hotute chu khuallian atana sawm zin zual ramte an ni.

Barack Obama

Vawiina Republic Day lawmnaah hian USA president Barack Obama chu khuallian a ni dawn a, republic Day-a US President khuallian ni hmasa ber a ni.

Barack Obama lo kal avang hian Republic Day-ah hian kum dang zawng aiin venhimna khauh leh khirh zawka ruahman a ni a; a lawmnaa VVIP ṭhutna chhehvel chu thuah sariha ven a ni dawn a, boruak lam aṭang pawhin a bik taka duan radar hmangin an vil vek a ni.

US President lo zin vang hian Delhi khawpui chu khawmual leh boruakah kulh ang maia ven a nih phah hial a; sipai (paramillitary) 20,000 leh police 80,000 ten Rajpath leh a chhehvel an veng a ni. Kum 2010 khan Obama hian India ram a rawn tlawh tawh a, chumi ṭum chuan security guard 800 velin an rawn zui a; tun ṭumah hian páwnah darkar hnih ngawt a awm dawn avangin US security guard 1,600 zetin rawn zuiin an veng dawn.

US Security & Inteligence te chuan Barack Obama páwna a awmna tur, Rajgarh leh Rashtrapati Bhavan inkara chung lam boruak km. 5 chin chu 'No fly zone' a buatsaih turin an ngen a; mahse India sorkar security lam mite erawh chuan airport aṭanga thlawhna thlawk chhuak leh lut a buai dawn avangin an hnial fithla a ni. Chutih rual­in, boruak lam aṭangin jet fighter 18, aircraft panga, helicopter 10 leh Navy thlawhna thar MIG-29 K ten an veng dawn a ni.

Republic Day puala chawhnu lama India President-in thingpui ruai a buatsaih ṭhin, 'At Home' a sawm bik tel turte hming pawh kum dang ang lo takin kuminah hian thup a ni a; kum danga tih ngai loh angin, Rajpath pawhtu Rafi Marg, Janpath leh Man Singh Road-te chu mipui kal theih lohin an khâr a ni.

US sorkar pawhin an President-in India a tlawh dawn vang hian Pakistan chu a vaukhan nghal a; ramri kâna firfiakte chêtna a thleng a nih a, Pakistan chu mawhphurtu nia hriat a nih chuan chhàn lêt nghal a nih tur thu a puang a ni.

High Court zawhna

Delhi High Court chuan India sorkar chu a ram mite himna tur ngaihtuaha rang taka hna a thawh ngai loh laia US president Barack Obama lo kal tur vanga chawpchilh taka CCTV a vuah chûk chûk chu a zawtfiah. HC chuan, "Ram dang President lo kal dawnah in thawk vut vut a, khua leh tuite tan in thawk si lo. India mite tan ti tura kan tihin thla leh kum tam a ral a, US President a lo kal dawn erawh chuan chawlhkar khat chhungin in thawk zo vek thei si. Hetiang a nih chuan khawvel ram dang aṭang hian mi dang rawn kal se a ṭha ang," tiin a chachhuah a ni. Justice Badar Durrez Ahmed leh Justice Sanjeev Sachdeva te bench chuan Barack Obama lo zin dawn vanga CCTV 15,000 vuah te chu Republic Day zawh hnuah pawh hlip/ṭhiat tawh lo turin thutlukna a siam zui bawk.

1990 hnua Republic Day-a Khualliante
Kum Khuallian Ram
1990 Prime Minister A. Jugnauth Mauritius
1991 President M.A. Gayoom Maldives
1992 President Mário Soares Portugal
1993 Prime Minister John Major United Kingdom
1994 Prime Minister GC Tong Singapore
1995 President Nelson Mandela South Africa
1996 President FH Cardoso Brazil
1997 Prime Minister Basdeo Panday Trinidad & Tobago
1998 President Jacques Chirac France
1999 King B.B Bikram Shah Dev Nepal
2000 President Olusegun Obasanjo Nigeria
2001 President Abdelaziz Bouteflika Algeria
2002 President Cassam Uteem Mauritius
2003 President Mohammed Khatami Iran
2004 President L. Lula da Silva Brazil
2005 King Jigme Singye Wangchuck Bhutan
2006 King A. bin Abdulaziz al-Saud Saudi Arabia
2007 President Vladimir Putin Russia
2008 President Nicolas Sarkozy France
2009 President N. Nazarbayev Kazakhstan
2010 President Lee Myung Bak South Korea
2011 President SB Yudhoyono Indonesia
2012 Prime Minister Yingluck Shinawatra Thailand
2013 King JK Namgyel Wangchuck Bhutan
2014 Prime Minister Shinzo Abe Japan