
LZa'n hâlpuah hâl lo turin mipui a ngen
Mission LiFE hnuaia 'Righ to Clean Air' tih thupuia neia thirsakawr hmanga India ram state tin tlawh chhuaktu Vanlallawmzuala Varte (Lza Varte) chuan kumin Krismas leh kumthar hunpuiah hâlpuah hâl lo turin mipui a ngen.
Vanlallawmzuala Varte hian nimin khan Aizawl Press Club-ah thuthar thehdarhtute kâwmin, kumin January 25 aṭanga November 5 chhunga thirsakawra India ram a tlawh chhuah chanchin leh a kal chhante a sawi.
Lza Varte chuan, khawvel boruak a chhe tial tial a, global warming a nasa sâwt hle tih sawiin, "Kan khawvel boruak chhe zel hi siamṭha turin hma kan lak a ngai a, boruak chhe zel siamṭhat a pawimawhzia tlangaupui hi ka zin chhan ber a ni," a ti a; hâlpuahte chu boruak tichhetu a nih thu sawiin, "Krismas leh kumthar kan thleng leh dawn a, sorkarin hâlpuah a khap a, Mizo mipuite tangrual ila, hâlpuah hâl lo turin mipui ka ngen a ni," a ti.
State tinah pollution control board-te nen hun an hman bakah zirna-inahte zirlaite nen hun an hmanho ṭhin hu sawiin Lza chuan, "Min lo duhsak em em ṭhin a, press mite hmaahte min pho chhuak ṭhin," a ti a; pollution control board leh zirna-in a tlawhnaah hmun 17-ah thing a phun thu a sawi.
Lza Varte buaipuitu Dr Malsawmkima chuan, Vanlallawmzuala'n thirsakawra India ram a fan chhuah chu India Book of Records-ah a chuan theih nan hma an lak mek thu a sawi a, "Endik turin kan be fel tawh a, a record hi kan la thawn thla tawh. Tun thla tawpah hian document-te nen an rawn endik kan beisei," a ti.
Vanlallawmzuala Varte chuan, a zinnaah phai lama Mizo central service officer te, pastor leh missionary te, hna dang thawka awmte leh zirlaite an ṭangkai tak zet tih sawiin, "Mizote kan induhsakzia ka hmu chhuak," a ti. Central service-a awmte'n central service-ah Mizote an tlem tawh avangin Mizo ṭhalaite'n luh an tum a pawimawhziate an hrilh ṭhin tih sawiin, central service-ah a tam thei ang ber luh tum turin Mizo ṭhalaite a ngen.
Zawhna chhangin Lza Varte chuan, a kalna hmun hrang hrangah tualchhung mi aṭangin harsatna a tâwk lo tih sawiin, "Min ṭanpui an chak vek zawkin ka hria. Mizoram hre lo an lo tamzia ka hmu a, Mizoram chanchin sawi tura zin ang mai ka ni. Mizoram chanchin ka sawi reng mai a, ni tin vawi 5-10 tal chu mi hnenah Mizoram chanchin ka hrilhin ka hria," a ti.
Beidawn cháng a neih leh neih loh zawhna chhangin Lza chuan, "Beidawn ka nei lo a, kîr leh duhna rilru ka pu lo a, ka phûr deuh reng zawk; mahse, nin chang erawh ka nei ve ṭhin," a ti a; harsatna tam tak a tawn thu sawiin, vawi riat vel a damlo a, ṭum khat phei chu ni hnih a chawlh phah thu leh, ṭum khat chu truck-in kawngpuiah a tài thlûk thu a sawi.
Vanlallawmzuala chuan, hmun hrehawm tak tak a paltlang thu te, heat wave a tawn nasat thu te, temperature a tawn san ber chu celcius degree 50 a nih thu leh India rama temperature sànna bera sawi khua a paltlang thu te, sandstorm pawhin a nuai thu te, kawng a bo nual thute a sawi bawk.
Tarlan tawh angin, Vanlallawmzuala Varte hian thirsakawr hmangin January 25, 2024 khan Aizawl a chhuahsan a, state tin (28) leh union territory panga tlawhin, thirsakawrin km. 17,028.10 a tlân. A thang chhung hi ni 286 a ni a, thirsakawra a tlân ní bik chu ni 204 a ni.