
VANGLAINI ZIRCHIANNA Khuai khawitute hlawhtlinna

Mizoramah khawivah kháwi a, an zú hmanga eizawng tlem azawng an awm. Champhai district-a New Chalráng khuaa khawivah khawitu ṭhenkhat chuan khawi zú aṭangin kum khatah sum tam tak an la lut thei.
New Chalrang khuaah hian khuai khawitute chuan pawl an din a, member 13 vel an awm. Kum khatah an khua aṭangin khawizu ûm 500 vel an thar ṭhin niin an sawi a; chu chu a sum zawng chuan Rs. 2,50,000 vel a ni.
R Lianthanga, New Chalrang khua chuan khawivah bu 97 a nei ṭhin a, tun hnai khan Horticulture department hnenah bu 55 hralh a, Lawngtlaiah bu nga a hralh leh dawn. Horticulture department hian an thlai chìnte a rah ṭhat theih nan khuaite chu an hmang dawn niin a sawi.
R Lianthanga hian in bul leh a chhehvel, in hnuai leh huana thlámahte khuai bu a dah ṭhin a; kum 10 kal ta aṭangin khawivah a khawi ṭan. Kum 2007 khan khawi zú úm 300 vel a thar a, KVI lamin úm khat Rs. 200-a leisakin, Rs. 60,000 a la lut a ni. Tunah erawh chuan ûm khat Rs. 500-in an hralh chhuak a; khuai chu Horticulture department-in a báwmin an leisak zauh zauh bawk.
R Lianthanga chuan, khuaite chu chaw pek a ngai lo a, a hranpaa châwm a ngai lo tih sawiin, hmun hul ṭha leh remchangah bâwm an hûng mai ṭhin tih a sawi a, "Mahse ven/enkawl uluk a ngai hle a, a bu tur siamna thingphel man to hi kan harsatna ber a ni," a ti. Khuai khawi chu eizawnna pui berah hmang lo mah se, khawi zu hralhna chu chhungkaw mamawh atan an hmang nasa tih a sawi bawk.
New Chalrang khuaa mi tho, R Lalninghaka chuan khawivah báwm 86 a nei a, tun hnaiah Horticulture department hnenah báwm 27 hralh a, Lawngtlai lamah báwm 20 vel a hralh leh dawn tih a sawi. Khawi zû ûm khat Rs. 500-in an hralh a, Aizawl lamah an hralh deuh ber. Khawi zu tak hun lai, Krismas dawn hnaiah ûm 100 vel an la ṭhin a, tunlaiah chuan ûm 60-70 an la tlangpui.
R Lalninghaka chuan, khuai khawi chu hna thawh karlaka enkawl an nih thu leh a hlawk thawkhata an ngaih thu a sawi a; serthlum huan, leilet leh inahte a báwm an dah a, a bul hnaiah khuai tlan tur bottlebrush pangpar an chíng ṭhin tih a sawi bawk.
Khuai khawitute hnenah hian Horticulture department-in Mission for Integrated Development of Horticulture hnuaiah khuai báwm an pe ṭhin a, khuai báwm an pek chhan hi thei leh thlaite a ṭhat zawk theih nan a ni. Khuai khawitute hnen aṭangin khuai bâwm chu an lei leh a, khuai bâwm pakhat, khuai awm ngei chu Rs. 2,000-in an ṭhin. Kum 2014-15 chhung khan Mizoram hmun hrang hranga huan nei hnenah khawivah báwm 410 an sem chhuak tih an sawi.
Horticulture department hotute chuan, khuai tel lo chuan thlai leh theite'n an nih tur ang an ni phalo ṭhin tih sawiin, "Thei chînna huan hectare khata zauah khuai báwm pathum tal a awm tur a ni a, huan neitute thei leh thlai thar a hlawk zawk theih nan khuai hi pek chhuah ṭhin a ni. Hetianga hman atan hian Bee Board of India ruahmannain sum a lo kal ṭhin a ni," an ti.
Horticulture department hian tun hma chuan Punjab-a mi khuai bâwm an lei ṭhin a; mahse Mizoramah an ṭhat loh avangin tual chhunga khuai hlir an lei tawh. Khawlailung, Chawngtlai, New Chalrang leh Khawlzawla khuai khawitute hnen aṭangin khuai an lei tih an sawi.