
Mizoramah mitdel hawrawp hmanga BA zir chhuak tawh mi 20 an awm
Mizoramah mitdel hawrawp (braille) hmanga lehkha zira BA zo tawh mi 20, M.Phil zo tawh mi pahnih leh sorkar hna thawk mi 20 vel an awm.
January 4, 2025 (Inrinni) kha World Braille Day a ni a, he ni pual hian Mizoram Blind Society (MBS) chuan thuchhuah an siam a; Mizorama mitdel zawng zawng te, anmahni enkawltu te, Mizoram sorkar hotute leh anmahni duhsaktu Mizoram mipui chibai an bûk.
MBS tarlan danin, Mizoramah mitdel hawrawp hmanga lehkha zira BA zo tawh mi 20 leh MA zo tawh mi 10 an awm a; B.Ed. zo tawh mi pariat, M.Ed. zo tawh mi pahnih, M.Phil. zo tawh mi pahnih, physiotherapy zo tawh mi pakhat leh BD zo tawh mi pakhat an awm.
Mitdel hawrawp hmanga mitdel zirlai hlawhtling tawh mi 20 velin sorkar hna an thawk tawh a; BA, B.Ed., MA, M.Th. leh Ph.D zir mek an awm nual bawk.
Mizorama mitdel sikul hmasa ber chu April 15, 1977 khan Salvation Army-in Kolasib-ah an din tih tarlangin MBS chuan, "Kum 2000 hnu lamah Mizoram hmun dangahte pawh blind school din a lo ni ta zel a, tunah hian mitdelte tana zirna sikul ṭha tak pahnih The Salvation Army Integrated English Medium School for The Blind, Kolasib leh Special Blind School, Durtlang a awm. Heng sikulahte hian mitdelte tan elementary aṭanga higher studies thlengin a thlawn vekin hostel facility nen pek a ni," an ti.
MBS chuan, mitdelte'n braille hmanga lehkha an zirnaah syllabus hranpa a awm lo tih sawiin, "Braille alphabet an thiam hnuah elementary aṭanga post graduate leh a dangte an zir thlengin mitvar pangngaite zir ang vek tho kha an zir a, a bikin college leh university-ah phei chuan mitvar pangngai zingah class an kal ve vek a ni," an ti a; an classmate mitvar pangngaite zir apiangte chu chhiarsaktu (reader)-te lain braille hmangin an lo la chhawng ṭhin tih an sawi.
Mitdelte tan lehkha zir a harsain a hautak hle ṭhin tih sawiin MBS chuan, "Mizoram sorkara SCERT leh MBSE-te hmalakna zarah tunah chuan elementary aṭanga higher secondary thlengin braille-in school textbook print a ni tawh a, Bible Society of India hmalaknain Holy Bible pawh braille-a chhut chhuah vek a ni tawh. Social Welfare, Tribal Affairs, Woman and Child Development hmalakna zarah Mizoramah pawh mitdel hawrawp chhutna (braille press) a awm tawh. Hengte hian Mizorama mitdel zirlaite tan hmasawnna tam tak a pe a ni," an ti.
MBS chuan, tunah chuan braille chauh ni loin, screen reading software hmangin mitdelte tan computer khawih theih a nih thu te, smart phone pawh talking software hmangin an khawih thei vek tawh thute an tarlang bawk.
French mi Louis Braille chuan kum 1824 vel khan French ṭawngin mitdel hawrawp (braille) siamin, kum 1829-ah lehkhabuin a tichuak a, kum 1854-ah France sorkarin braille chu a pawm. Louis Braille pian champha January 4 chu World Braille Day atan hman a ni a, kumina Day thupui chu ‘Celebrating accessibility and inclusion for the visually impaired’ tih a ni.