Hripui veite inah enkawl phal a ni

Mizoram sorkar chuan September 15, Thawhlehni aṭang khan Covid-19 vei zinga taksaa harsatna nei lo, in lama inenkawlna ṭha neite tan ina inenkawl (home isolation) a phalsak ṭan a, tlai lamah Health & Family Welfare secretary H Lalengmawia'n hriattirna (notification) a tichhuak. Health Secrerary hi hripui vei zinga home isolation-a awm hmasa ber a nia thu dawn a ni a, an awmna veng LTF-in remtihna lehkha erawh an pe lo a, him tawk turah an ngai thung.

HFW Secretary-in notification a chhuahah chuan, Aizawl leh a chhehvela Covid-19 positive pung zel avang te, Mizoramah hripui a darh zel tur venna leh danna atan leh, mipui ṭhat tlànna turin Ministry of Health & Family Welfare-in Guidelines on Covid-19 Clinical Management a siam angin Mizoram bik tan 'Guidelines for Home Isolation of very mild/pre-asymptomatic/asymptomatic Covid-19 cases for Mizoram' siam a ni tih ziah a ni.

Kaihhruaina chuan, MoHFW-in Guidelines on Covid-19 Clinical Management a siam ang chuan, Covid-19 positive, 'very mild' leh 'mild' te chu Covid Care Centre (CCC)-ah, 'moderate' te chu Dedicated Covid Health Centre (DCHC)-ah leh, 'severe' te chu damdawi-in (Dedicated Covid Hospital)-ah dah tur a ni tih a tarlang a; "Natna lang chhuak lo (asymptomatic) tam tak an awm a, hemi avang hian Covid-19 kai natna lang chhuak lote leh very mild/mild (a bila enkawl ngai lo)-te enkawl nan he kaihhruaina hi siam a ni," a ti.

Home isolation chungchanga hriattirna leh kaihhruaina a tihchhuaha a lan danin, Covid-19 positive, home isolation tur hian an awmna khua/venga LTF/VTF-te'n an endik hnua an remtihna lehkha an pek a ngaih bakah, Health deparment lamin uluk taka an enfiah a, home isolation-a awm theihna a ni tih an finfiah hmasaka phalna lehkha an siamsak a ngai.

Hetih lai hian, Zemabawk Local Task Force (LTF) hruaitute hnen aṭanga thu dawn danin, an veng pa, Health secretary H Lalengmawia chu Mizorama Covid-19 vei zingah home isolation-a awm hmasa ber niin an hria a; home isolation-a awm turin an in chu LTF-in an endik loh thu leh remtihna/pawmpuina lehkha an siamsak loh thu an sawi.

Zemabawk LTF hruaitute chuan zawhna chhangin, "Kan endik lem lo, positive an ni tih kan hriat khan endik ngam chi pawh a ni tawh lo a, an in chhungah kan lut tawh lêm lo. An in hi chu kan hriat chian sa tho a ni a, room him leh ṭha tak chu a ni," an ti.

Health Secretary hian Covid-19 a vei tih, September 14, 2020-a ZMC-a endiknaah finfiah a ni a, September 15, Thawhlehni zing khan result hriat a ni.

Mizoram sorkarin Covid-19 vei zinga taksaa harsatna nei lo, in lama inenkawlna ṭha neite tan ina inenkawl (home isolation), September 15, Thawhlehni aṭanga a phal chungchangah Health & Family Welfare secretary H Lalengmawia'n September 15-ah hriattirna (notification) leh kaihhruaina a tichhuak.

A hnuaia mi hi kaihhruaina tlangpui a ni a, kaihhruainaa mi zawng zawng tarlan kim a ni lo a, a pawimawh zuala ngaihte tarlan a ni.

 Covid-19 vei ina enkawl theihte
•    Doctor-in insawiselna nei lo / natna lang chhuak lo tih a finfiah hmasa ang.
•    Inkhung hranna hmun, pindan leh bual-in hran, mi dangin an ṭâwmpui loh tur neih a ngai a, LTF/VTF-te hriatpuina lehkha a ngai tel.
•    HIV, cancer treatment la mek, kal/thin thlâk tawhte ina inenkawl phal a ni lo.
•    Covid-19 vei buaipui turin ruat bik (caregiver) an awm tur a ni a (damdawi lam thiam kher a ngai lo), caregiver-in chhun zan zawmin a buaipui thei tur a ni.
•    Ina inenkawl duh chuan bialtu CMO / MO district-in-charge hnena ziakin an dil ang.
•    In lama inenkawl phalna chu LTF/VTF-te hriatpuinain CMO-in a pe ang.

Covid-19 vei ina enkawl theihte
1.    Doctor (registered medical practitioner)-in insawiselna nei lo / natna lang chhuak lo (very mild/ pre-asymptomatic/ asymptomatic case) a ni tih a finfiah hmasa tur a ni.
2.    Inah inkhung hranna (isolation/quarantine) hmun, room leh bathroom hranpa, mi dangin an ṭâwmpui loh tur an nei ngei tur a ni. Hemi atan hian LTF/VTF-te hriatpuina lehkha a awm tur a ni.
3.    Damlo taksa chak lo bik (immunocompromised) - HIV, cancer treatment la mek, kal/thin thlâk tawhte chu ina inenkawl phal a ni lo.
4.    Kum 60 leh a chung lamte leh natna benvawn - BP sang, zunthlum, lung natna, chuap/thin leh kal natna benvawn vei, thluak lam natna leh a dang veite (high risk group) chu doctor-in in lama enkawl theiha a ngaihte chu inah enkawl theih a ni ang.
5.    Covid-19 kai buaipui tura mi ruat bik (caregiver), damlo chhungte emaw, lamhnai aṭangin an awm tur a ni a, caregiver hian chhun zan zawmin a buaipui thei tur a ni.
6.    Caregiver hi damdawi lam thiam kher a ngai lo a, high risk group zinga mi a ni tur a ni lo. Covid hri kaiin harsatna a neih chuan caregiver-in helpline-ah an hriattir ṭhin tur a ni.
7.    Covid-19 kai chuan ina enkawl a duh chuan, anmahni bialtu CMO emaw, MO district-in-charge emaw hnena ziakin dilna (application) a siam ang a, dilnaah hian doctor-in home isolation turin rem lohna a hmu lo tih ziakin a pe ang.
8.    In lama inenkawl turte hi LTF/VTF-te hriatpuinain CMO-in ina inenkawl phalna a pe ang.
9.    Covid vei, ina enkawlte chu CMO leh LTF/VTF-te'n uluk takin an en zui (monitor) ang.
10.    Inenkawlna tihtawp hun chu sorkarin CCC discharge protocol a siam anga kalpui tur a ni.
11.    Engtik lai pawhin mask an hmang reng tur a ni.
12.    Mask chu 1% sodium hypochlorite-a chiah thianghlim hnuah ṭha taka bawlhhlawh báwma paih tur.
13.    Pindan ruat bikah chauh an awm tur a ni.
14.    Sahbawn leh tui hmangin kut fai takin second 40 tal sil fo tur a ni a, remchan lohna a awm chuan alcohol based sanitiser hman tur.
15.    Bungrua, hmanrua, bungbél, mutbu, thawmhnawte mi dang nen inhman ṭâwm loh tur.
16.    Kuta khawih zin bikte chu 1% sodium hypochlorite solution hmangin tihfai ṭhin tur a ni.
17.    Enkawltu doctor thurawn ṭha taka zawm tur.
18.    Covid-19 vei leh a enkawltu chuan an mobile phone-ah Arogya Setu app an hmang ngei tur a ni a, a nung reng tur a ni.
19.    Caregiver-in Covid vei hriselna dinhmun CMO-in en zui tura a ruat hnenah hunbio neiin a report ṭhin ang.
20.    Pulse oximeter (lungphu enna) leh clinical thermometer (khawsik enna) hmangin an inendik (monitor) reng tur a ni.
21.    Covid-19 veiin a pindan bikah chaw a ei tur a ni.
22.    bawlhhlawh zawng zawng chu sorkarin inkaihhruaina a siam anga paih emaw, tihrîral tur.
23.    Doctor chawh ang thlapin an inenkawl tur a ni.