Nupa/inngaizawng inkarah HIV inkai an tam; Mipa mahni anpui kawp aṭanga HIV kai an pung

Mizoramah April 2024 - March 2025 chhung khan HIV hrik pai mi 2,021 hmuhchhuah an ni a, he'ng zinga 1,302 hi sex aṭanga kai niin an tam ber a; kawppui nghet (nupa/in ngaizawng) inkara HIV inkai tam berin, mipa mahni anpui kawp aṭanga HIV inkai chhawng hmuh chhuah an pung zel.

Central YMA hruaitute leh Mizoram State AIDS Control Society (MSACS) hotute chuan nimin khan Central YMA Committee Room-ah Mizorama HIV/AIDS darh zel tur ven kawnga inrawnkhawmna, 'Consul­tative Deliberation' an nei a; inrawnkhawm kaihruaitu CYMA president Lalhmachhuana chuan, Mizorama HIV darh zel tur venna kawngah CYMA chuan MSACS-te theihtawp chhuah­pui an duh thu sawiin, "Ruih­hlo ngaite chauh ni loin, sum nei leh mi changkang deuh anga langte zingah pawh he natna kai thei dinhmuna ding leh kai hlauhawma khawsa an awm. MSACS leh Central YMA hruaitute pawh zan lamah khawlaia mite awm dan hre­chiang turin kalchhuak ang u," a ti.

MSACS project director Dr Jane R Ralte tarlan danin, October, 1990 aṭanga March, 2025 thlengin Mizoramah HIV/AIDS vei mi 32,544 an awm tawh a, sorkar kum 2024-2025 chhungin HIV hri pai mi 2,021 hmuhchhuah an ni a, heng zinga 83.47% hi kum 15-49 inkar an ni. Kum 2024-25 chhunga HIV hrik pai hmuh chhuah zinga 1,302 (68.13%) hi sex aṭanga kai an ni a, chu'ng zingah chuan kawppui nghet (nupa/in ngaizawng) inkara inkaichhang an tam ber a, tawn sa bawp (casual sex partner) aṭanga kaiin an dawt. Mipa mahni anpui kawp aṭanga HIV inkai chhawng hmuh chhuah thar an tam zel.

Zirhonaah hian ruihhlo ngaite damdawi hmanga an inchiu ṭhin aiah a eia ei chi, oral substitution therapy (OST) damdawi pawimawhna leh ruihhlo ngaite tana a ṭhatna te, HIV kai hlauhawma khawsa ṭhinte enkawlna leh zirtirna hmun Drop In Centre, veng hrang hranga kalpui mekte a nihna tur anga ṭha taka kalpui a nih theih nana Central YMA leh Branch YMA tinte nena thawhho leh ṭanrual a pawimawhna te, ruihhlo ngaite uluk taka HIV leh a invenna kawngte, an ruihhlo ngaihna kawnga harsatna an tawhte tihtlemna tura Drop In Centre pawi­mawhnate sawiho a ni.

Central YMA hruaitute chuan, harsatna tam tak karah MSACS-te hnathawhna a thlawn loh thu leh, hmalakna tur tam tak la awm bawk mahse hmasawnna hmuh chhoh ve zel a nih thu an sawi. MSACS hotute pawhin HIV kai tawh, mahni dinhmun inhre lote’n an dinhmun an hriat theih nana HIV test pawimawhnate Central YMA chanchinbu leh branch YMA chanchinbu kaltlang bakah, YMA program hrang hrangahte uar lehzuala inzirtirna kalpui an duh thu an sawi bawk.